Skyscraper large

سرانجام آیا پایتخت منتقل می‌شود؟

qsd555q

مژگان مدرس علوم

در روزهای آغازین سال جاری بار دیگر بحث تمرکز زدایی و انتقال پایتخت از تهران پس از افت و خیزهای فراوان به یکی از سوژه های رسانه های خبری بدل شده است. انتقال پایتخت که موافقان و مخالفان بسیاری دارد، موضوعی جدید نیست و در سال‌های نخستین استقرار جمهوری اسلامی مطرح شد.

پس از روی کار آمدن دولت محمود احمدی‌نژاد و زلزله مرگبار بم در سال هشتاد و دو این موضوع به شکل جدی تری مورد بحث قرار گرفت. اما هیچگاه دلایلی مشهود برای انجام این پروژه مشاهده نشد و این قضیه نشان داد، دولت قصد انتقال پایتخت را ندارد.

در همین زمینه اگرچه زمزمه هایی از توافق دولت و مجلس بر سر انتقال پایتخت از تهران به شهرک های اطراف از جمله پرند و رباط کریم به گوش می رسد، اما تداوم احداث ادارات دولتی در نقاط شمالی تهران نشان از جدی نبودن این قضیه دارد.

به گفته کارشناسان، در شرایط کنونی اقتصادی کشور این انتقال نیازمند یک کار کارشناسی و برنامه ریزی شده است و در یک چشم انداز و برنامه کوتاه، میان و بلند مدت باید انجام شود.

این طرح در دوره های مختلف فراز و نشیب های زیادی داشته است و هیچگاه توافقی در خصوص اجرایی کردن این طرح صورت نگرفت.

موافقان: باید به تمرکز فعالیت‌های سیاسی، اقتصادی در پایتخت پایان داد.

موافقان این طرح معتقدند که با توجه به الگوهای موفق جهانی از جمله کشور مالزی می توان به تمرکز فعالیت‌های سیاسی، اقتصادی و تجاری در پایتخت پایان داد.

ابوالفضل ابوترابی، طراح «انتقال‌پایتخت» وعضو کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس با اصرار بر اجرای این طرح می گوید: “در صورتی که پایتخت از تهران منتقل شود، نه تنها از جمعیت فعلی تهران کاسته می‌شود که روند افزایش جمعیت نیز متوقف خواهد شد. به طور حتم به‌صورت سلیقه‌ای نمی‌توان برای این موضوع تصمیم‌گیری کرد. میزبان پایتخت باید از تمام لحاظ شرایط لازم برای این کار را داشته باشد در غیر اینصورت به طور حتم اقدام اشتباه از سوی افراد به کشور ضربه می‌زند.”

نعمت‌الله ترکی معاون برنامه‌ریزی استانداری تهران درباره انتقال پایتخت از تهران خاطرنشان کرد: “این طرح در مجلس مطرح و کارگروهی برای این منظور نیز در مجلس تشکیل شده است. استانداری تهران به عنوان مجری و نه تصمیم‌گیر، پایتخت را از تهران منتقل خواهد کرد.”

مخالفان: مشکلات تهران با کنارگذاشتن دعواها و رقابت های سیاسی حل خواهد شد.

مخالفان نظریه انتقال پایتخت از شهر تهران بر این باورند که با انتقال پایتخت از تهران نه تنها از چالش‌های موضوع کم نمی‌شود، بلکه همان چالش‌ها در مکان‌های دیگر و در سطوحی گسترده‏تر به وجود می‌آید.

در این زمینه، مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران وابسته به شهرداری‌تهران طرح دولت را برای دو تکه کردن پایتخت بی‌اثر خوانده و با انتقال پایتخت‌سیاسی از تهران به یکی از شهرهای اطراف پایتخت فعلی مخالفت کرده است.

محققان این مرکز در مطالعه‌ای همه جانبه پیشنهاد کرده‌اند که به جای صرف نیرو، انرژی و زمان برای انتقال پایتخت سیاسی، فراهم‌آوری زیرساخت‌های لازم برای توانمندسازی تمامی نقاط کشور تحت یک راهبرد واحد می‌تواند هم تضمین‌کننده کارکرد کل نظام سازمان‌یافته باشد و هم زمینه‌ساز تحقق حکومت الکترونیک به عنوان یکی از موضوعات اصلی برای دستیابی به توسعه پایدار.

از سویی دیگر، اعضای شورای شهر ساخت و سازهای دولتی در شمال تهران را نمونه عینی از تقویت تمرکز دستگاه های اداری و بزرگتر شدن پایتخت سیاسی در تهران می دانند و معتقدند مباحث مربوط به انتقال پایتخت فقط در ماه هایی از سال که ترافیک و آلودگی هوا در تهران به اوج می رسد در دولت و مجلس طرح می شود.

مهدی چمران رییس شورای شهر تهران چمران معتقد است که با انتقال پایتخت از تهران شاید پایتخت نشینان جدید مشکلی نداشته باشند ولی مشکلات شهر تهران حل نمی شود.

معصومه ابتکار عضو شورای شهر نیز می گوید: “معضلات مربوط به شهر تهران را باید به نوعی در داخل تهران حل کرد. مشکلات شهر تهران با مدیریت، ساماندهی مسائل، همکاری همه بخش ها و کنارگذاشتن دعواها و رقابت های سیاسی حل خواهد شد.”

اما محمدعلی نجفی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر امکان انتقال پایتخت از تهران را به طور کلی رد کرده و تاکید دارد که انتقال پایتخت از تهران ، هزینه های زیادی روی دست دولت می گذارد. در شرایط کنونی نیز دولت نمی تواند هزینه های انتقال پایتخت را تقبل کند.

یکی دیگر از مخالفان این طرح مهرداد لاهوتی سخنگوی کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی است که تاکید می کند: “اجرای این طرح هزینه‌های بسیار سنگینی را به کشور تحمیل کرده و حساسیت‌های اجتماعی فراوانی را در کشور ایجاد خواهد کرد. اگر در رفع دو معضل بزرگ تهران آلودگی هوا و مستحکم نبودن ساختمان‌های این کلان شهر اقدام شود، دیگر نیازی به اجرای طرح‌هایی از قبیل انتقال پایتخت و صرف هزینه‌های هنگفت ناشی از اینجا به جایی نخواهد بود.”

پیشنهادهای جایگزین طرح انتقال پایتخت

با وجود انتقادات زیادی که به انتقال پایتخت از تهران صورت گرفت اما بسیاری از صاحبنظران پیشنهاداتی را در خصوص جایگزین کردن این طرح پرهزینه مطرح کرده اند.

مرتضی طلایی عضو کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر با تردید به قابلیت اجرای‌این طرح به «دنیای اقتصاد» می گوید: “به عنوان یک شهروند انتقال پایتخت را شدنی نمی‌دانم چون پایتخت به هر شهری منتقل شود آن شهر هم به مشکلات تهران دچار می‌شود، اما راهی که برای تهران وجود دارد ‌این است که دستگاه‌های مرتبط با کل کشور را در شهری در اطراف تهران مثل ساوه یا قزوین تحت عنوان «شهر اداری» مستقر بکنیم تا بتواند سرویس‌های لازم را داشته باشد. اما مردم تهران نباید هزینه استقرار دستگاه‌های اجرایی که در کل کشور سرویس می‌دهند را متحمل شوند و دولت باید هزینه سرویس و تسهیلاتی که به مردم تهران داده می‌شود را پرداخت کند. زمانی‌این کار شدنی است که شهر تهران دارای مدیریت یکپارچه شهری باشد و تعدد مراکز تصمیم گیری در تهران حذف شود.”

در همین حال یک عضو پارلمان محلی تهران ضمن اینکه «انتقال پایتخت» را جدی توصیف نمی کند، طرح های جایگزین را به دولت پیشنهاد کرده است، مبنی بر اینکه در حاشیه تهران در جاده تهران-ساوه، تهران-قزوین یا تهران-قم که زمین به قیمت مناسب وجود دارد، مجتمع های اداری کشور احداث شود. بدین ترتیب وزارتخانه ها از تهران منتقل شده و تهران فقط سکونتگاهی برای کارمندان دولت خواهد بود و محل کار کارمندان خارج از تهران و در حاشیه این کلانشهر احداث می شود.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large