Skyscraper large

کتاب کودکان

47_412514551_   سوده راد  Soudeh RAD

سوده راد

روز دوم آوریل مطابق با ۱۴ فروردین، سالروز تولد هانس کریستین اندرسن، نویسنده دانمارکی داستان های کودکان، به نام روز جهانی کتاب کودک نامگذاری شده است. ۱۴ فروردین هر سال اما روز بازگشت به مدرسه کودکان بعد از تعطیلات نوروزی هم هست. این روز جهانی هم همچون سایر روزهای جهانی بهانه ایست برای فکر کردن به کودکان، کتاب کودک و آموزش کودکان. بی تردید همه می دانیم که کودکان ما زندگی را نه تنها از والدین خود که از همکلاسی ها و کتاب های درسی و غیر درسی خود هم می آموزند. دنیایی که در آن زندگی می کنیم، دنیاییست که انواع تبعیض ها در آن ریشه دوانده است و کتاب ها و بازی های کودکان هم از آن مستثنی نیست.

کتاب های درسی که جمهوری اسلامی تدوین می کند، بنا به طبع این حکومت بر اصول نابرابری های جنسیتی و تبعیض بنا شده است. این کتاب ها هر از چند گاهی تغییراتی می کنند ولی محتوا همانست که بود. کودکانمان یاد می گیرند زن ها جنس دومند و جایشان در آشپزخانه و خانه است و اگر هم شغلی دارند، یا معلمند یا پرستار. مردها اما بنا و نجار و مهندسند و نهایتاً آنها هستند که تصمیمات اصلی خانواده را می گیرند. این کتاب های درسی بازتاب همان سیاست های کلی نظام هستند که سریال های و برنامه های تلویزیونی را می سازد و گریزی هم از آنها نیست. اما نقش بزرگسالانی که به این نابرابری ها آشنایی دارند و آسیب های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی آنها را به خوبی می شناسند در این میان چیست؟

با این که تشخیص دخترانه ها و پسرانه ها در اسباب بازی ها، به لطف رنگ های صورتی و آبی و بازتولید نقش های سنتی زنانه و مردانه کار چندان سختی نیست، جستجو در کتاب های کودکان به دنبال تصویر دنیایی برابر، کار آسانی نیست. در میان داستان های کودکان، چند قهرمان و نقش اول فعال زن می شناسید؟ چند کتاب در کتابخانه کودکان می بینید که زنان در آنها نقش رهایی بخش دارند و فقط مادر و خواهر یا همسر نقش اول داستان را بازی نمی کنند؟ در کدام یک از کتاب ها، زنان تنها در قالب نقش های سنتی و زنانه محبوس نشده اند؟ چند دختر بچه شغل آینده خود را در دامنه رشته های فنی و مهندسی می بینند و چند پسر بچه فکر می کنند در آینده معلم یا پرستار خواهند شد؟

اگر باور داریم کتاب برای رشد استعدادها، تخیل و رویاهای کودکانمان لازم است، قبول داریم که تصویر آینده کودکان هم از همین تصاویر و داستان ها تغذیه می کند. طبیعتاً نمی توان دست روی دست گذاشت و تا زمانی که کتاب ها دچار تحولی جدی نشده اند کتابی برای کودکان نخواند. شاید بتوان اما نگاهی منتقدانه داشت و پیش و پس از آنکه کودک کتاب را خواند، در موردش با او گفت گو کرد. نقش های زنانه و مردانه را در داستان هایی که برای کودکان می خوانیم با کمی تغییر، بین زنان و مردان برابر تقسیم کنیم و دنیایی رویایی برای کودکان بسازیم. کتاب و درس و مدرسه خوب و لازم است، کتاب و درس و مدرسه عاری از تبعیض و کلیشه های جنسیتی به مراتب بهتر است و برای ساختن جهانی بهتر، لازم!

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large