Skyscraper large

سیزده به در و نقش عددها

ze6e55e-ناهید توسلى-nahid tavasoli

ناهید توسلى

اعداد، نه تنها در ایران باستان، بلکه در جهان باستان و در جهان اساطیر نمادهایی برای پدیده‌ هایی بوده ‌اند که در آن مدت زمان حوادث یا اتفاقاتی خوش و ناخوش پیش می آمده که به آنها رمز و رازی می داده است. می‌ دانیم که بسامد اعداد، هرچه جهان گسترده ‌تر می‌ شود بالاتر می ‌رود و بیشتر می‌ شود. در روزگاران قدیم معمولاً باید حدّی برای کمیت‌‌ها وجود می‌ داشت، مانند «هفت» در کتاب مقدس، که خداوند پس از ۶ روز آفرینش را به پایان می ‌برد و در روز هفتم استراحت می کند. در اساطیر ایران باستان نیز جشن ‌های گاهانبار، یعنی جشن ‌های سال‌گرد آفرینش آسمان، آب، زمین، گیاه، چهارپا و مردم (انسان) هم، در شش نوبت است که آفرینش پیش نمونه انسان یعنی کیومرث (گَیوَمرث = زندة میرا) در پنج روز آخر سال اتفاق می افتد که آن را جشن می‌گیرند زیرا سالگرد آفرینش بزرگ‌ ترین و خردمندترین آفریدة اهورایی ست. بنابراین هفت این چنین مقدس می‌ شود.

عدد ۳۰ بیش از همه تعداد روزهای ماه است که ۱۲ تا ۳۰ روز بوده و ۵ روز آخر یعنی که به پنجه مسترقه معروف است در پایان سال می ‌آمد، و مانند تقویم امروز نبوده که ۶ ماه اول سال ۳۱ روز باشد و ماه اسفند ۲۹ روز. عدد ۴ نیز همان گونه که اشاره شد به عنوان نماد چهار فصل تلقی می شده است.

یکی از اساطیری ‌ترین اعداد که هنوز هم در جهان مدرن و پست مدرن هزارۀ سوم میلادی و سده بیست و یکم نسبت به آن حساسیت وجود دارد عدد ۱۳ است.

«سیزده به در» در آیین‌های باستانی نوروز نشان از آغاز هرج و مرجی دارد که در پی آن نظمی واقعی رخ خواهد نمود. این هرج و مرج و به هم ریختگی تکرار نمادین و رمزی آشفتگی و به هم ریختگی برای نظم و تدوین آفرینشی نو می‌ باشد. به عبارتی دیگر تجدید ازلیت و تداعی لحظۀ آغازین.

روز سیزده نوروز را، در یک چرخش اساطیری، پایان دوازده روز نماینده دوازده هزار سال آفرینش آئین زردتشتی می‌ دانند که در روز بعدش یک آشفتگی به وجود می ‌آید که به رستاخیز و نوشدنی دیگر می‌ انجامد. سیزده نوروز با نوعی آشفتگی در دیدگاه ‌های مسیحی (دروغ‌ های اول آوریل) منطبق شده است. 

سبزه رویاندن و به دور انداختن آن  

رُستن گیاه در نوروز نمادی از رویش و رشد و باردادن است که با رویاندن سبزه، به گونۀ نمادین رویش سبزه را نوید می‌دهد. در دوران پیشین گیاهان تنها در فصل‌ های بهار و تابستان سبز بودند و مانند امروز نبود که در همۀ زمان‌‌ها بتوانیم همه نوع سبزه را پرورش دهیم. اساساً کاشتن سبزه و سبزکردن دانه‌ های گیاهی عملی رمزگونه از تجدید رویش و نو شدن طبیعت است. در روزگاران پیشین بر روی ۱۲ ستون، به نشانۀ بروج دوازده گانۀ سال و در بعضی روایات، روی هفت ستون به نشانه هفت امشاسپندان (ایزدان نامیرای اساطیر دین زردتشتی) دانه می‌ کاشتند و بعد از رویشِ این دانه ‌ها و سبز شدن آن‌ها گیاهی را که بهتر روییده بود برای رویش در آن سال انتخاب و استفاده می‌ کردند.

نکته جالب این که بعداً این گیاهانِ نمونه‌ایِ کاشته شده را با سبد یا ظروف آن‌ها در داخل آب می ‌انداختند که بسیار با آیین سبزه به دورانداختن در روز سیزده به در شباهت دارد.

 


  • گزیده مقاله “نوروز، آئینى پیش آریایى” – جرس
این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large