Skyscraper large

یک قدم به جلو، دو قدم به عقب

47_412514551_   سوده راد  Soudeh RAD

سوده راد

پنجاه و هفتمین کنفرانس کمیسیون مقام زن سازمان ملل متحد، از چهارم تا پانزدهم ماه مارس، با موضوع اصلی رفع و پیشگیری هرگونه خشونت علیه زنان و دختران در نیویورک برگزار شد. این بار  این نشست سالیانه با موفقیتی چشمگیر و مهم پایان یافت و آن توافق تمامی نمایندگان کشورهای شرکت کننده و افراد حقیقی و حقوقی شرکت کننده بر بیانیه نهایی این دوره از نشست ها بود. همه شرکت کنندگان توافق کردند که «خشونت علیه زنان در هیچ جای دنیا نمی تواند با آداب و رسوم، سنت ها و باورهای مذهبی توجیه شود.» این بیانیه که مهمترین دستاورد سالانه این نشست هاست، توافقنامه ای بر سر موضوع مورد بررسی است و شامل تجزیه و تحلیلی بر موضوع، نتیجه گیری های مورد توافق و یک سری پیشنهادات برای دولت ها و سازمان های بین المللی و سایر سازمان ها، جوامع مدنی و ذینفعانیست که باید برای عملی شدن آنها در عرصه بین المللی، ملی، منطقه ای و محلی تلاش کنند.

پیوستن ایران – که خود را یک حکومت «مردم سالاری دینی» می داند- به این بیانیه، قدمی بزرگ در تاریخ برابری جنسیتی در ایران و هم جهان است و شاید آغازی باشد بر نقد جدی نظریه و رویکرد نسبیت فرهنگی که حق و آزادی را با معیار فرهنگ و جغرافیا می سنجد. این گام به جلوی حکومت ایران، در روزهای آخر سال ۱۳۹۱ خبری خوش است، که شاید، شاید بتواند کمی، فقط کمی تمام اخبار بد سال ۹۱ را التیام دهد.  

در سالی که گذشت، حکومت بیش از پیش بر کنشگران برابری جنسیتی فشار آورد و سیر بازداشت و به زندان فراخواندن برابری خواهان در کنار فشارهایی که بر خانواده شان آورده شد، سرعت گرفت. نوروز زنان در بند، بدون هیچ گونه مرخصی آغاز شد و در ادامه به اعتصاب غذای نسرین ستوده برای اعتراض به فشارهای غیرقانونی بر خانواده اش انجامید. زنان زندانی سیاسی در اوین در واکنش به آزار جنسی هنگام بازرسی از بند زنان، به اعتصاب غذا دست زدند و همه این ها در رسانه ها و سازمان های بین المللی حقوق بشری پوششی گسترده یافت.  

در سالی که گذشت، بحث بر سر آنچه لزوم افزایش جمعیت ایران خوانده شد،  موجب پیشنهاد لایحه هایی از جانب دولت به مجلس برای «تسهیل فرزندزایی» زنان شد. از این دست لوایح می توان به رفع محدودیت ها برای استفاده از خدمات و تسهیلات برای فرزندان چهارم و یا افزایش مرخصی زایمان به ۹ ماه، همچنین دو هفته مرخصی برای مردان اشاره کرد. ممکن است در نگاه اول این لوایح حمایتی و تغییرات در قوانین مثبت ارزیابی شود، چرا که زمانی بیشتر برای بازیافت انرژی و بازگشت به کار به زنان باردار داده می شود. ولی واقعیت اینست که بازگشت به مشاغل بعد از ۹ ماه دوری از کار، به زندگی حرفه ای زنان آسیبی جدی می زند و این آسیب تا امکان از دست دادن شغل پیش می رود و نهایتا به خانه نشینی زنان منجر می شود.

این سیاست خانه نشین کردن زنان در سال ۱۳۹۱، تنها به لایحه محدود نشد. تفکیک جنسیتی دانشگاه ها شدت گرفت و تصمیم گرفته شد کتاب شکوه همسرداری جایگزین کتاب تنظیم خانواده شود. دختران دانشجو به واسطه طرح بومی گزینی دانشگاه ها مجبور به تحصیل در دانشگاه های محل زندگی خود شدند. هرسال در  ظرفیت رشته محل های دانشگاهی که مشمول سهمیه بندی جنسیتی می شوند، زنان از تحصیل در رشته هایی که به صورت سنتی مردانه تلقی می شوند محروم می شود. این رشته ها که معولاً رشته های فنی دانشگاهی را در بر می گیرد، از رشته های تحصیلی درآمدزا به حساب می آید.

این تبعیضات قانونی همه مصادیقی از خشونت دولتی است. خشونت علیه زنان اما به این نوع خشونت محدود نمی شود. اخبار اسیدپاشی و تجاوز به زنان و کودکان ترجیع بند هر از چند گاه اخبار جامعه سال گذشته بود. عملکرد حکومت در برابر این ناهنجاری های اجتماعی خود خشونتی دیگر بود در چارچوب اعدام های علنی. پیشگیری از وقوع این نوع جرایم که در بسیاری از کشورها جنایت شناخته شده است، نیازمند برنامه های دقیق و درست اجتماعی، آموزشی و فرهنگیست که به نظر می رسد به هیچ وجه در دستور کار حکومت جمهوری اسلامی نبوده و نیست.

طرح دورکاری زنان، تفکیک جنسیتی دانشگاه ها، کاهش سن بازنشستگی زنان، کاهش دسترسی به وسایل تنظیم خانواده و آموزش جنسی و سایر سیاست های افزایش جمعیت، فشار بر کنشگران همه ضرباتی محکم به بدنه جامعه مدنی در سال ۱۳۹۱ بود. با این حال جامعه مدنی توانسته به پیروزی هایی هم دست یابد. قانون الزام دریافت اجازه از ولی برای خروج از کشور برای زنان زیر ۴۰ سال نهایتاً از دستور کار مجلس خارج شد و دیه زن و مرد هم برابر اعلام شد و روزنه امیدی برای شبکه های از هم پاشیده و تحت سرکوب پس از انتخابات در جان و دل کنشگران برافروخت.

سال آینده، سال انتخابات است و این انتخابات به هر روشی که برگزار شود، فرصتیست برای آگاهی بخشی جامعه مدنی و گردهم آیی و اشتراک تجارب برای بهره بردن از تمام امکانات و روزنه ها، برای سیر به برابری جنسیتی و ترسیم آینده ای آزاد و برابر برای ایران.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large