Skyscraper large

اعتیاد در خانواده

734661 - فاریا بارلاس - faria barlas

فاریا بارلاس

در مطالب پیشین اعتیاد به عنوان یک ناهنجاری اجتماعی مورد بررسی واقع شد. ناهنجاری که نوعی انحراف کنشی و رفتاری است که با انتظارات مشترک رفتاری در جامعه در تناقض است و این ناهنجاری مختص قشر و طبقه خاصی از جامعه نیست و با توجه به اینکه مصائب و بحرانهای اقتصادی نقش اساسی در شکل گیری این پدیده دارند ولی تنها دلیل گرایش مردم به سوی این معضل اجتماعی محسوب نمی شوند. یکی  از عوامل موثر دیگر شخصیت و یا کاراکتر اعتیاد پذیر افراد است.

به عنوان مثال افرادی که در رویارویی با مشکلات فردی خویش احساس ضعف و ناتوانی میکنند از مکانیزم های دفاعی انکار در برابر مشکلات استفاده می کنند . مکانیزم های دفاعی و یا آنچه در روانشناسی به آن 

(‌defence mechanism) می گویند در حقیقت شیوه هایی هستند که افراد به طور ناخودآگاه در برابر رویدادهای اضطراب آور به کار می برند تا از خود در برابر آسیب های روانی و از دست دادن عزت نفس محافظت کنند. اندیشه به کار گرفتن مکانیزم های دفاعی توسط زیگمون فروید مطرح شد. مکانیزم های دفاعی موجب کنار زده شدن افکار متعارض از حیطه خودآگاه ذهن می شوند. در واقع کاربرد مکانیزم های دفاعی نشان از نوعی شیوه سازگاری است که افراد برای جلوگیری از تنزل عزت نفس و مقابله با افزایش اضطراب به آنها متوسل می شوند. مشکلات فردی و اجتماعی که شخص با آن مواجه می شود با توسل به اعتیاد به عنوان یک مکانیزم دفاعی و با سیستم انکار و دوری از فضایی واقعی تسهیل می شود. 

فرد با استفاده از مواد مخدر از مشکلات و زندگی حقیقی دور شده و وارد فضای انکارمی شود و به صورت مقطعی از بند مشکلات رهایی می یابد ولی در طولانی مدت سبب به وجود آمدن درگیریهای جدید و مرتبط به اعتیاد می گردد و برای رهایی از آن مجدد به مواد مخدر روی می آورد و سبب وجودآمدن سیکلی مخرب و معیوب می شود. در این میان خانواده نقشی بسیار حیاتی در به وجود آوردن و یا کنترل این ناهنجاری اخلاقی ایفا می کند.  خانواده رکن اصلی و حیاتی جامعه و اولین محیطی است که فرد در آن رشد می کند و زیربنای شخصیتی وی شکل می گیرد. 

شرایط خانوادگی و سخت گیری یا آسان گیری افراطی، از هم پاشیدگی و اختلافات درونی خانواده و عدم درونی کردن ارزش ها و هنجارهای صحیح در خانواده، همگی در ایجاد انحرافاتی مانند اعتیاد نقش فراوانی دارد. همانطور که افراد با مبحث هنجار و ناهنجار رفتاری در ابتدا در نهاد خانواده آشنا شده و بنابراین ارزشها و عدم درونی کردن ارزشهای مسلط بر خانواده تاثیر مستقیمی بر پرورش شخصیت فردی و اجتماعی افراد دارد. 

خانواده می تواند با تعاریف ایده ال در مورد موفقیت فردی و اجتماعی فشاری مضاعف بر روی فرزندان خانواده نهاده و با نادیده گرفتن تواناییهای فرد وی را به سوی توسل به شیوه های نادرست برای اکتساب موفقیت سوق دهد. در چنین شرایطی والدین به صورت ناخوداگاه زمینه ای مهیا می کنند که فرد برای فرار از سرخوردگی از مکانیزم های ناسالم دفاعی همانند گرایش به مواد مخدر برای دوری و بی حسی در برابر این ناکامی ها استفاده می کند. در خانواده هایی که از بنیاد ضعیفی برخوردارند و والدین آن توانایی حمایت از فرزندان در مقابل بحران را ندارند نیز گرایش به اعتیاد برای فرزندان به عنوان یک راهکار مورد توجه واقع می شود. 

خانواده به صورت مستقیم هم با روش الگو برداری می تواند رفتارهای ناهنجار و اعتیاد را سبب شود. در خانواده هایی که والدین خود از این بیماری رنج می برند استفاده از مواد مخدر قبح خود را از دست می دهد. در بسیاری موارد والدین پس از استفاده از مواد مخدر به آرامشی مقطعی دست یافته که این نوع تغییر رفتار از سوی فرزندان قابل رویت می باشد و فرد اکتساب آرامش را با اینگونه رفتار نابه هنجار گره می زند و به صورت شرطی آن را می پذیرد. 

در راستای اهمیت یادگیری رفتاری می توان به تئوری آلبرت  بندورا در این باره اشاره کرد؛ زیرا بر این اصل تاکید مى کند که آموزش مستقیم تنها راه یادگیری رفتاری و گفتاری نیست. نظریه وی یادگیری اجتماعی شناختی است که یادگیری مشاهده ای و نظریه سرمشق گیری هم نامیده می شود. بنا بر این نظریه یادگیری از راه مشاهده  انجام می گیرد. بنابراین در خانواده هایی که والدین آن با پدیده اعتیاد دست و پنجه نرم می کنند فرزندان به دلیل شماهده و الگوبرداری بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری قرار می گیرند. پرواضح است که اینگونه رفتارهای ناهنجار در جامعه نیزدر گروه های اجتماعی کوچکتر پتانسیل الگو برداری را دارا می باشد و پدیده و ناهنجاری رفتاری که از بستر خانواده آغاز می شود میتواند در ابعاد متفاوت گریبانگیر دیگر اعضای جامعه شود. مکانیزم های دفاعی ناسالم همچون استعمال مواد مخدر در دراز مدت می تواند به عنوان یک راهکار ناسالم ولی عملی و قابل دسترس گسترش پیدا کند. و جامعه را روز به روز بیشتر درگیر این بیماری رفتاری کند. 

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large