Skyscraper large

جورج اورول، ایران را چگونه توضیح می‌دهد؟ (۱)

5d4fgb

نیکو بهارى

بخش اول: اگر نظرات ونوشته های خوفناک جورج اورول تنها به سرزمین‌های دورافتاده ای مربوط بود که مردمانش انقلاب‌ شان را قربانی شده می دیدند، می‌بایست اکنون برای ما کاملا نامفهوم باشند. موفقیت اورول اینجا بود که توانست تصوراتش از غرب و شرق را به وسیله طنزهای الهام گرفته از شوروی، از ظلم سیاسی و کنترل و تقلب، در سرزمینی آشنا(انگلیس) به هم مرتبط کند. «مزرعه حیوانات» و «۱۹۸۴» دست بر حقایقی چنان جهانی می‌گذارند که حتی شهروندان دموکراسی‌های پابرجا را نیز در هم می‌ریزد. اورول متعلق به همه جاست؛ حتی در غیبت ابر قدرت استالینیستی‌ که ادراکات او را شکل می‌داد. در این زمان تنی چند از دولت‌ها– به طور خاص ایران– به برقراری اشکال گستاخانه متفاوتی از «اورولیت» ادامه می‌دهند. 

اورول واژگان جدیدی از سبک‌های سرکوب به جهان ارائه داد. اخیرا که حکومت جمهوری اسلامی ایران کافه پراگ را  برای نصب دوربین‌های فیلم برداری از مشتریان، تحت فشار قرار داد، مسولان کافه با بستن کافه شان اعتراض خود را نشان دادند. آنها در توضیح گفتند : «دست‌کم یک چیز می‌تواند تسلی‌بخش ما باشد، این که ما خاطره‌هایمان را در معرض دیدِ دوربین‌ها قرار ندادیم، و آن‌ها را با چشم‌هایِ شیشه‌ای برادرِ بزرگ تقسیم نکردیم.»

در این بین و درغرب، روزنامه‌نگاران ایرانی که برای رسانه‌های غیر ایرانی و به طور خاص بی بی سی فارسی کار می کنند، دولت کشورشان را به جعل وبسایت ها و صفحات فیسبوک با نام آنها و حاوی موضوعات مستهجن متهم می‌کنند. علاقه‌مندان به رمان «۱۹۸۴» در قبال این اتفاقات، بی شک نه تنها درو غهای حزبی، بلکه پورنوگرافی های سخیف و بی محتوایی که حزب در میان«اعضای حزب کارگری» پایگاه هوایی شماره یک– پادآرمانشهر اورول، انگلیس– پخش کرده بود را به خاطر خواهند آورد.

همینطور در جهت تایید اورولیت ایران در این زمان می‌توان به کارتونیست مخالف حکومت و ساکن واشنگتن، نیک آهنگ کوثر اشاره کرد. او که برای به تصویر کشیدن دین سالارهای ایرانی به صورت حیوانات معروف است، با کشیدن کاریکاتور اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس جمهور سابق ایران به شکل ناپلئون، خوک رهبر و ریاکار قلعه حیوانات، سر و صدای زیادی به پا کرده است. نیک آهنگ کوثر توضیح می‌دهد که :«با مقایسه داستان اورول با انقلاب ۵۷ خواهید دید که هیچ سیاستمدار ایرانی مانند رفسنجانی قوانین را به نفع خود تغییر نداده است.»

اگرچه به احتمال زیاد کارکنان حکومت جمهوری اسلامی، رمان های اورول را نخوانده اند، اینگونه به نظر می‌رسد که به واقع در یک سطح نیمه خودآگاه، با دلی چرکین، آن را بطور پیوسته مورد توجه قرار می‌دهند: در نوشته ای منتشر شده در وب سایت پرس تی وی، تلویزیون وابسته به دولت ایران، که سلطنت بریتانیایی را ضد اسلام معرفی می‌کند، با لغزشی فرویدی، که بعدتر اصلاح شد، می‌خوانیم: 

«تاریخ اسلام دربریتانیا دوران‌های حساسی را طی کرده است… غلیان احساسات اسلام ستیزانه، در طول سلطنت حاکمانی چون جورج اورول(!) و الیزابت دوم تشدید یافته است.»

با وجود این پیش زمینه، افسوس، که اورل در مورد ایران (یا در واقع در مورد اسلام) خیلی اندک نوشته است. بعد از ابداع اصطلاح «جنگ سرد» در مطبوعات، او در سال ۱۹۵۰ در سن ۴۶ سالگی از دنیا رفت. تنها کمی پیش از وقوع درگیری‌ای که می‌توانست عقاید سیاسی او را محک زده و به گونه‌ای شهرت او را در ایران رقم بزند. 

تلاش نخست وزیر وقت ایران، محمد مصدق در سال ۱۹۵۱ جهت ملی کردن شرکت ایرانی- انگلیسی نفت، و همچنین سرنگون شدن او دو سال بعد و از طریق کودتای سی‌آی‌ای، می‌توانست شباهت رویدادها و داستان اورول را به بحثی درخشان در میان مردم بکشاند. این جریان می‌توانست محکی باشد بر روحیه ضد امپریالیستی او( که الزاما به معنای تحسین رهبران ضد امپریالیسم نبود چرا که او گاندی را دوست نمی‌داشت)، بی اعتمادی او به شوروی سابق (که به خاطر “حوزه  تاثیرگذاری”اش، دولت زمان ریاست جمهوری آیزن هاور در آمریکا باور داشت که این مصدق بود که ایران را رهبری می‌کرد)، و جامعه گرایی او( وقتی سازمان رفاه اجتماعی انگلیسی بر نفت ارزان ایران استوار بود)؛ و همچنین محکی بر انزجار او از دروغ ها و حقه های کثیف که دیگر نیازی به اشاره نیست.  

در نتیجه، شهرت اورول در ایران خالی از ارتباط تاریخی و به سختی قابل اندازه گیری است. گرچه طنز او به آسانی در زبان فارسی فهمیده می‌شود، اما تمام کتاب‌هایی که در ایران منتشر می‌شوند از زیر تیغ سانسور می‌گذرند. با این وجود پلیس کنترل کاملی بر کتاب‌ها ندارد و این امکان وجود دارد که ایرانی ها بتوانند نسخه بی کیفیت سانسور نشده این کتاب ها را خصوصا از طریق فروشنده های کنار خیابان پیدا کنند. حتی یک عمر طولانی هم احتمالا نمی‌توانست اورول را تا سال ۱۹۷۹ ( زمان انقلاب ایران) زنده نگه دارد،  اگرچه خوانندگان کتاب هایش– با وجود رگه‌های قوی ضد خدا پرستانه در اورول — همچنان می‌توانند نظر او را در مورد حکومت روحانیون حدس بزنند و بدانند. 

به خاطر نقشی که معروف ترین کتاب اورول در تخیل جنگ سرد بازی کرد، تلاشها برای به کار بستن تحلیل اورولی برای ایران خمینی‌ گرا، برافروختن بحث دوباره اوج گرفته ای است که به امکان به کار بستن اندیشه جنگ سرد در مورد جمهوری اسلامی می‌پردازد؛ نقدی که نه به طور کامل راضی کننده و نه تماما قابل چشم پوشی است. (ادامه دارد)

 


  • نام مقاله: ”Tehranimal Farm
  • برای دیدن منبع این مقاله اینجا را کلیک کنید(لینک در صفحه جدید باز می شود) 
این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large