Skyscraper large

قدرت‌های نهفته؛ تجربه فیلیپین

180-kamyar-behrang-کامیار-بهرنگ

کامیار بهرنگ

در مورد تجربه های موفق مبارزه های بدون خشونت در مقابل دیکتاتوری های نظامی و نظام های استبدادی در نوبت های پیش  سخن گفتیم. شاید یکی از موفق ترین نمونه های این مبارزه که کمتر به آن پرداخته می شود، در فیلیپین و در مقابل حکومت نظامی فردیناند مارکوس بود که از حمایت ایالات متحده و برخی کشورهای اروپایی نیز برخوردار بود.

مبارزه ی مردم فیلیپین و تولید تعریف ‘‌قدرت مردم’ به عنوان ابزار مبارزه ی بدون خشونت در مقابل دستگاه دیکتاتوری، منشا شکل گیری و قدرت یابی نیروهای مبارز در کشورهای اروپای شرقی علیه دیکتاتوری های کمونیستی در آن کشورها، تغییر مسیر مبارزات مردم آفریقای جنوبی در مقابل رژیم تبعیض نژادی و مبارزه ی دانشجویان چینی ( که با سرکوب شدید و به قتل رسیدن نزدیک به ۳۰۰۰ دانشجو در میدان تیان آن من شد ) ، دانست.

پس از آنکه مارکوس، در پایان دوره ی دوم ریاست جمهوری اش قرار داشت، اعلام حکومت نظامی می کند و چند روز پس از آن، نینوی آکوینو؛ رهبر مخالفان را دستگیر و به زندان می فرستد. زندانی شدن بدون برگزاری دادگاه او با اعتراضاتی همراه بود به نحوی که خود آکوینو، بعد از ۳ سال عدم رسیدگی به خواسته هایش دست به اعتصاب غذایی ۴۰ روزه می زند و با وعده برگزاری دادگاه به نحوی آن اعتراض پایان می یاد، در عین حال نزدیک ۱ سال و نیم بعد دادگاهی صحرایی او را محکوم به اعدام می کند که البته این حکم هرگز اجرا نشد و تا ۸ سال بعد که به علت سکته های قلبی برای انجام مداوا اجازه ی خروج از کشور را دریافت می کند، در زندان ماند. ۳ سال بعد و با پخش خبر نامساعد بودن وضعیت جسمی مارکوس، دیکتاتور نظامی فیلیپین، و اعلام برگزاری انتخاباتی که زیر فشار ایالات متحده آمریکا اعلام می شود، آکوینو برای شرکت در انتخابات تصمیم به بازگشت می گیرد اما این سفر خیلی زود به پایان می رسد و او در همان بدو ورود و در فرودگاه به ضرب گلوله ی نیروهای امنیتی مارکوس به قتل می رسد. اما کشته شدن رهبر مخالفان نه تنها مبارزه ی مردم را دچار خلل نکرد بلکه به تعبیر همسرش، کُری آکوینو؛ که بعد ها رهبری مخالفان را بر عهده گرفت، طنین کر کننده ای بود که مردم را بیدار کرد. بیش از ۲ میلیون نفر در مراسم تشیع جنازه ی رهبر مخالفان شرکت می کنند و از اینجا است ‘ قدرت مردم ‘ در مبارزه ی مردم فیلیپین تعریف جدی تری می یابد.

در تمام مسیر مبارزه ی کُری آکوینو، تلاش برای تحقیق در مورد قتل همسرش یکی از مهمترین عوامل ایجاد وحد میان مخالفین و یکی از چالش های مهم حکومت مارکوس بود به نحوی که گزارش مبهم یک هیات تحقیق و تفحص دولتی به شعله ور تر شدن آتش مخالفت ها انجامید. او همچنین همواره به منش همسر خود که ‘ منشا مشروعیت را صندوق رای و نه گلوله ‘ می دانست وفادار ماند، تا آنجا که ملقب به ‘ فرشته ی دموکراسی ‘ شد، فرشته ای که در تمام مدت مبارزه بر ‘ بی خشونت ‘‌بودن مبارزه تاکید داشت و آن را مبارزه برای عدالت و در برابر بدی می دانست.

بر اثر فشارهای داخلی و بین المللی، مارکوس در سال ۱۹۸۶مجبور به برگزاری یک انتخابات می شود. در این انتخابات بنا به فشار بدنه ی اجتماعی مخالفان، کُری آکوینو علیرغم میل خود در انتخابات شرکت می کند، اما نتیجه ی آن قابل پیش بینی بود و مارکوس مجددا در یک انتخابات مهندسی شده پیروز انتخابات معرفی شد، اما از آن زمان مبارزه ی بدون خشونت مردم وارد مرحله ی تازه ای شد. کُری آکوینو نیز همزمان به صورت نمادین سوگند ریاست جمهوری ادا می کند و در مدت یک هفته پس از آن به نحوی مبارزات مردم را سازماندهی می کند که بسیاری از نظامیان و وابستگان به حکومت استعفای خود را از طریق رادیوی مخالفان اعلام می کنند و به صف مردم می پیوندند. این جریان به حدی بود که سرانجام دیکتاتور نظامی فیلیپین را وادار به پذیرش خواست مخالفان می کند و از قدرت کناره گیری می کند.

سرانجام در این انقلاب قدرت مردم بود که با همراهی بخش بزرگی از بدنه ی حاکمیت پیشین که به صف مردم پیوسته بودند، کُری آکوینو، به عنوان رییس جمهور منتخب سوگند یاد می کند و دوره ی سیاه دیکتاتوری نظامی در فیلیپین به پایان می رسد.

انقلاب قدرت مردم نیز به مانند بسیاری از قیام های بدون خشونت دیگر یک حرکت واکنشی بود که از پیش وقوع و زمان اوج آن مشخص نشده بود و بهانه های متفاوت در فراز و فرود آن تاثیر مستقیم داشت. با این حال استراتژی و برنامه ریزی برای مبارزه از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این مهم البته با اتفاقی بودن جنبش های بدون خشونت تفاوت دارد، گاهی به نظر می‌رسد که مبارزه بدون خشونت ناگهان اتفاق می‌افتد و هزاران نفر از مردم ناگهان به آن رو می‌آورند. اما معمولا این شیوه فعالیت احتیاج به سازماندهی دارد. به خصوص اگر که در واکنش به رویدادی علنی و از طریق رسانه‌ها نباشد، و تنها گامی‌ برای شروع یک چالش و تلاشی برای ایجاد یک تغییر اجتماعی باشد.

در این مسیر یکی از مهمترین عواملی که همواره توانسته است به قدرت مردم در زمان های حساس کمک کند، حفظ شبکه های اجتماعی است. امروزه در برخی تحلیل ها شبکه های اجتماعی محدود به شبکه های مجازی شده اند و تلاش می شود که ارتباط ها را در آن محدود کند، که این خود به واقع یک آسیب برای شبکه های اجتماعی در یک جنبش اعتراضی محسوب می شود. اگر به تجربه ی جنبش های اجتماعی موفق نگاه کنیم شاهد آن هستیم که این شبکه های مجازی تنها به عنوان یکی از از راه های ارتباط گیری شبکه های پراکنده ی اجتماعی به تعریف می شوند و نه تنها راه ارتباط. در مورد تجربه ی مبارزه ی مردم فیلیپین نیز، رادیوی مخالفان – رادیو وریتاس – مرجع آگاهی رسانی بود و در زمان مشخص محل اطلاع رسانی برای تجمعات و در آخر نیز مجرای اعلام استعفاهای دسته جمعی وابستگان حاکمیت نظامی مارکوس.

با این همه در تجربه های دیگر نیز شاهد آن بودیم که حفظ ارتباط ها به صورت مداوم و به طور خاص در دوره ی سرکوب می تواند در دوره ی اوج به کمک جنبش های اجتماعی آمده و آن را با قدرت بیشتری در جامعه نمایان کند.

شاید از همین روست که میر حسین موسوی درست پس از تایید کودتای انتخاباتی سال ۸۸ از سوی شورای نگهبان در بیانیه خود علاوه بر تاکید به آینده ی روشن، آن را مسیری ترسیم می کند که جز به وحدت و نزدیکی مردم میسر نمی شود : امید به صرف گفتن و شنیدن شکل نمی‌گیرد و تنها زمانی در ما تحکیم می‌شود که دستانمان در جهت آرزوهایی که داشتیم در کار باشد. دستانمان را به سوی یکدیگر دراز کنیم و خانه‌هایمان را قبله قرار دهیم.

او در بیانیه ی شماره ی ۱۱ خود نیز این تعبیر را چنین تفسیر می کند: باید خانه‌هایمان را رو در روی یکدیگر بسازیم؛ به تعبیر قرآن خانه‌های خود را قبله قرار دهیم، یعنی به این هسته‌های اجتماعی که واحدهای بنیادین جامعه ما هستند بپردازیم، اهمیت آنها را بشناسیم و بیش از پیش به آنها رو کنیم تا قدرت‌های نهفته ای که دارند برای ما ظاهر شود. خانه های خود را قبله قرار دهیم؛ یعنی اگر تا پیش از این هر دو ماه یک بار همدیگر را ملاقات می‌کردیم اینک هفته ای دوبار گرد هم جمع شویم. قدرت شبکه های اجتماعی ما در این امر است.

او در بخشی دیگر مراد خود از شبکه های اجتماعی و مسیر مبارزه ی خود را چنین تعریف می کند: سخن از آن نیست شبکه‌های اجتماعی که وجود ندارند را شکل دهیم و قدرتمند کنیم؛ سخن از آن است که قدرت مردم در شبکه‌های اجتماعی است که به صورت طبیعی و به هدایتی فطری درمیانشان شکل گرفته است. باید اهمیت آنها را درک کنیم.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large