Skyscraper large

ستایش اخلاق در دنیای مجازی

 benyamin sadr بنیامین صدر

بنیامین صدر

در روند توسعه دنیای مجازی و  زندگی مجازی باید انتظار «عمومی شدن حریم خصوصی» و «خصوصی شدن عرصه عمومی» را داشت. اما آنچه هنوز مجازی نشده و نخواهد شد واژه ای به نام اخلاق رسانه ای است که این روزها به بهانه عمومی شدن عرصه خصوصی نادیده گرفته می شود و بازیچه شده!

بله هر چند اینترنت با پایان بخشیدن به انحصار رسانه ای این امکان را به وجود آورده که افراد در تعاملی دوسویه به گسترش افکار بپردازند. اما با توجه به تغییرات بسیار، امکان تفکیک حوزه خصوصی و عمومی در اینترنت بسیار دشوار است. شبکه جهانی اطلاعات و ارتباطات ضمن آنکه موجب بروز تحول بزرگی در برقراری ارتباط بین انسان ها شده، در بسیاری موارد نیز اسباب نقض حقوق افراد و لطمه به منافع گروهی و جمعی را در گستره ای وسیع فراهم کرده است.

در همین رابطه اطلاعاتی که می تواند محرمانه یا شخصی تلقی شود و امکان افشای آن از طریق اینترنت وجود دارد، تمامی علائم تجاری، روابط خصوصی، فعالیت سیاسی و اطلاعات اطلاعات مالی را در بر می گیرد. این اطلاعات که به دلایل مختلف و برای سهولت دسترسی به آنها  یا انتقال به دیگر مراکز در شبکه های رایانه ای حفظ می شوند، می توانند به راحتی در اختیار افراد سودجو قرار گیرند و با افشای آن ضررهای هنگفتی به منافع فردی و جمعی وارد آید. اگرچه برخی از کشورها با وضع قوانین و مقررات مربوط به حمایت از داده ها گام های مثبتی را برای حفظ آبرو و حریم خصوصی اشخاص برداشته اند، اما این گونه اقدامات نمی تواند در حفظ حرمت انسان ها به طور کامل مؤثر واقع شود، چون گستره این قبیل قوانین شامل تمام زوایای پیدا و پنهان زندگی خصوصی نمی شود و دیگر اینکه موضوع احترام به حریم خصوصی انسان ها به عنوان یک اصل تضمین شده در حقوق بین الملل و یا حقوق داخلی کشورها هنوز جایگاه اصلی خود را پیدا نکرده است، الزامی که به موجب آن می توان گستره شمول و لزوم رعایت حق حریم خصوصی را فراگیر و همگانی پنداشت.

در این خصوص و در زمینه حق حریم خصوصی و نقض آن در دنیای مجازی  عنصر اصلی و اساسی که مطرح است، اخلاق رسانه ایست. عنصری که هرگز نباید با استناد به آن آزادی اطلاع رسانی و استقلال رسانه ها را محدود کرد.

هر چند که گسترش وسایل ارتباط جمعی و ابزارهای اطلاع رسانی در سال های اخیر به شکوفایی خود رسیده و تحولاتی شگرف را در روابط انسان ها با یکدیگر موجب شده ،ولی شکی نیست که این تحولات اطلاعاتی ارتباطی، تحولات در دیگر امور زندگی را نیز درپی داشته و آثار و نتایج گاه متضاد را به همراه داشته است، به نظر می رسد در کنار محاسن ناشی از تحول جامعه اطلاعاتی و اطلاع رسانی و دگرگونی چشمگیر در عرصه ارتباطات معایب چندی نیز نهفته است که امروز با نادیده گرفته شدن، زیان های جبران ناپذیری را در جهان واقعی برجا گذاشته است.

افشای ارتباط های خصوصی از جمله این نقاط منفی ابزارهای نوین اطلاع رسانی است که به رغم وضع مقررات و قوانین متعدد برای جلوگیری از وقوع آنها در کشورهای مختلف هنوز موفقیت چندانی حاصل نشده است. در این میان نقض حقوق بشر از طریق اینترنت شاید موضوعی باشد که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در کنار گسترش و تعمیق برخی از مقولات حقوق بشر مانند آزادی بیان یا آزادی اطلاع رسانی، ابعاد دیگری از آن مانند حق حریم خصوصی در معرض تجاوز قرار گرفته است.

باید اذعان کرد، گرچه کشورهای مختلف اقدام به اتخاذ راه حل هایی پراکنده در این خصوص کرده اند، اما این راه حل ها فاقد ضمانت های اجرایی لازم است، بنابراین تنها سلاح و آنچه نیازمند گسترش و حمایت بیشتر است رواج رواداری و حرمت اخلاق است که تنها عامل بازدارنده برای جلوگیری از قربانی شدن جامعه و انسان هاست. چون تاکنون مفهوم واحدی از حق حریم خصوصی و نقض آن در جهان به دست نیامده که این امر خود موجب فقدان اقدامات قانونی می شود و دیگر اینکه به دلیل وسعت قلمرو شبکه های اطلاع رسانی امکان جلوگیری از نقض این حقوق بدون وجود یک راهکار  اخلاقی که تضمین کننده آزادی بیان و اطلاعات نیز باشد وجود ندارد. به عبارت دیگر تا زمانی که به مفهوم واحدی از حریم خصوصی و نقض آن به نقطه اشتراک نرسیم و متعاقب آن تا هنگامی که بر این مبنا به اتخاذ تصمیمات مشترک اخلاقی دست نزنیم، امکان حصول یک راه حل عملی  وجود ندارد و هر گونه سرزنش تنها به تقویت سانسورچی ها و محدودیت اطلاع رسانی می انجامد.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large