Skyscraper large

سپاه از چه چیزی “پاسداری” می‌کند؟

کامیار بهرنگ

“میزان نفوذ و کنترل سپاه پاسداران بر اقتصاد ایران پیش از آنکه وارد این کشور شوید، آشکار می شود. آنها کنترل فرودگاه اصلی بین المللی را به دست دارند”. این جملات را چندی پیش روزنامه نگاری در گاردین چاپ لندن نوشته است. اما نهادی که برای دفاع از آرمان های انقلاب پدید آمده است امروز کدام ارزش ها و آرمان ها را پاسداری می کند؟ این یادداشت در راستای نگاهی است که میر حسین موسوی به این نهاد داشت: “ما می گوییم نهاد بزرگ و تاثیر گذاری چون سپاه اگر هر روز چرتکه بیاندازد که قیمت سهام چقدر بالا و پائین رفته نمی تواند از کشور و منافع ملی آن دفاع نماید؛ هم خود به فساد کشیده می شود و هم کشور را به فساد می کشاند” .

نخست می پردازم به این سوال که آیا این سپاه پاسداران است که با انتخاب محمود احمدی نژاد، تلاش کرده سیاست های خود را پیاده کند و یا این محمود احمدی نژاد است که برای حفظ جایگاه خود به سپاه رشوه ( زیر پوشش امتیاز های عظیم اقتصادی ) می دهد؟

در واقع امروز سپاه پاسداران جدا از تمام نیروی نظامی خود که بسیار قوی و پیشرفته تر از ارتش است، توانسته است با در دست گرفتن شریان های اقتصادی، تبدیل به یک نیروی مسلح اقتصادی شود که عملا محل تصمیم گیری ها را از وزارت خانه ها به دفتر فرماندهی سپاه پاسدران منتقل کرده است. محمود احمدی نژاد در کل ۶ وزیر خود را از بدنه و سرداران سپاه انتخاب کرده است.

این قدرت در کنار تمام موسسه های خیریه و موسسه های کوچک و بزرگی است که متعلق به فرماندهان سپاه است که در مناقصه های دولتی و نیمه دولتی همیشه دست بالا را دارند. قرارگاه خاتم الانبیا کارش را به عنوان بازوی ساختمانی سپاه آغاز کرد، اما امروز با داشتن بیش از ۸۱۲ شرکت ثبت شده در داخل یا خارج ایران، و ۱۷۰۰ قرارداد دولتی، تبدیل به یک غول اقتصادی در عرصه های مختلف اقتصاد ایران شده است. ( این آمار مربوط به یکسال پیش است )، و سرانجام بعد از انتخاب سردار قاسمی به عنوان وزیر نفت، عملا کنترل بزرگترین منبع درآمدی ایران تحت نفوذ و سیاست گذاری سپاهی ها قرار گرفت.

توجه داشته باشیم که هدف تشکیل قرارگاه خاتم الانبیا را نماینده ی سابق ولی فقیه در سپاه این گونه تعریف می کند :

“هدف تشکیل قرارگاه خاتم الانبیاء، بهره برداری از ماشین آلات و امکاناتی بود که در جریان جنگ مورد استفاده نظامی داشت، اما پس از جنگ می‌توانست در بازسازی خرابی‌های آن مورد بهره برداری قرار گیرد”.

سپاه پاسداران در این مدت ۲ پروژه ای را که از دست داده بود و یا در آستانه ی از دست دادن بود با پشتوانه ی توضیح امنیتی و یا به زود، روند را تغییر داده و آنها را به دست گرفته است. در حالی که قرارداد ساخت فرودگاه بین المللی امام به یک کنسرسیوم ترکی-اتریشی واگذار شده بود، دقیقا در روز افتتاح فرودگاه، نیروهای سپاه کنترل فرودگاه را در دست گرفتند و راه های منتهی به آن را با خودروهای خود بستند [۱] . یک کنسرسیوم وابسته به سپاه، به محض خصوصی شدن شرکت مخابرات ایران، پنجاه و یک درصد سهام آن را خرید [۲]، این معامله ی ۵ میلیارد دلاری در حالی منعقد شد که در مناقصه ی شرکت مخابرات هم در لحظات آخر، رقیب اصلی سپاه به «دلایل امنیتی» کنار گذاشته شد.

می توانیم اندکی به دوره های پیشین بازگردیم، جایی که در دوره ی سازندگی رییس جمهور، سپاه را که به واسطه ی ۸ سال جنگ، بر بخش بزرگی از امکانات دسترسی داشت وارد عرصه ی اقتصاد و سازندگی کرد، البته شاید این یک انتخاب نبود و یک اجبار بود اما در دوره ی اصلاحات، نقش بیرونی سپاه کمرنگ شد، در این دوران سپاه به فربه کردن بخش های عقیدتی – تشکیلاتی و امنیتی خود پرداخت به نحوی که بعد از دوره ی اصلاحات و انتخاب محمود احمدی نژاد، اطلاعات سپاه دست بالای اطلاعاتی کشور را بر عهده داشت و جریان اطلاعاتی به سمتی حرکت کرد که وزارت اطلاعات نقش بسیار کمرنگی داشت و شورای عالی امنیت ملی تمام آنچه به صورت توافقی بین سپاه، ارتش و وزارت کشور انجام می شد را قانونی کرد. در یکی از مصوبات، انتقال رسمی امنیت داخلی کشور به سپاه تصریح شده است.

سپاه پس از این تسلط امنیتی و نفوذ در لایه های مختلف، در اواخر دوران اصلاحات با گروگان گیری برخی طرح های اقتصادی توانسته بود نقشی تاثیر گذار را ایفا کند. بخشی از این تاثیر را می توان در روندی یافت که سید محمد خاتمی آن را به ‘ هر ۹ روز یک بحران ‘ تعبیر کرد.

تأثیر فعالیت های مالی سپاه و بسیج بر اقتصاد و جامعۀ ایران بسیار گسترده است. دخالت سپاه، بازار اقتصاد ایران را به ویرانی کشانده و نه تنها بخش خصوصی، بلکه حتی بنیادهایی را که از اول انقلاب در اقتصاد ایران دست داشته اند به حاشیه رانده است.

بخش فاجعه بار دیگری که سپاه بر اقتصاد ایران تحمیل کرده است را می توان در تحریم های جدید اعمال شده جستجو کرد، جایی که هدف تحریم ها تمایز قائل شدن میان مردم و حاکمیت است اما دامنه ی گسترده و غیر شفاف سپاه در بخش های گوناگون و نفوذ سرداران سپاه در بخش های مختلف جامعه، دامنه ی آن تحریم ها را به درون خانه ی ایرانیان برده است.

در این زمینه دولت ایالات متحده آمریکا صریحا به نقش سپاه پاسداران در توسعه ی تاسیسات اتمی ایران اشاره دارد و بنا به همین گزارش است که شورای امنیت سازمان ملل در قطنامه ۱۹۲۹سپاه پاسدران و ۱۵ شرکت وابسته به آن را مشمول تحریم می کند. به این نکته توجه داشته باشیم که ۱۵ شرکتی که در این مجموعه قرار می گیرند امروز بخش بزرگی از نظام وارداتی و خدماتی ایران را در دست داشته و این تحریم ها به صورت غیر مستقیم آن بخش را هدف قرار داده است، حتی اگر هدف طراحان تحریم ها چنین نباشد.

 


[۱] سید محمد خاتمی رئیس جمهور وقت طی مراسمی فرودگاه امام خمینی را در ۱۲ بهمن ماه سال ۱۳۸۲ گشود. قرار بود روز ۳۱ فروردین ۱۳۸۳ از آن بهره برداری شود که تا ۱۹ اردیبهشت عقب افتاد.شنبه روز افتتاح، هواپیمایی مسافری از مبدا دوبی اجازه یافت تا در این فرودگاه به زمین بنشیند اما بلافاصله پس از آن ستاد کل نیروهای مسلح فرودگاه را اشغال نظامی کرد و اطلاعیه داد که تا رفع مشکل امنیتی و لغو فعالیت شرکت خارجی تاو فرودگاه بسته خواهد ماند.

[۲] بنابر گزارشها، کنسرسیوم “توسعه اعتماد مبین” خریدار سهام شرکت مخابرات، از سه شرکت تشکیل شده است. شرکت های سرمایه گذاری “توسعه اعتماد” و “شهریار مهستان” که از شرکت های زیر مجموعه بنیاد تعاون سپاه هستند و شرکت “گسترش الکترونیک مبین ایران” که از شرکت های زیر مجموعه ستاد اجرایی فرمان امام است.
کنسرسیوم توسعه اعتماد مبین در حالی توانست سهام شرکت مخابرات را از آن خود بکند که ساعاتی پیش از انجام معامله رقیبش گروه”پیشگامان کویر یزد” به دلیل نداشتن “صلاحیت امنیتی” از سوی سازمان خصوصی سازی از رقابت کنار گذاشته شده بود.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large