Skyscraper large

قضاوت جهانى درباره سرکوب جنبش ٨٨

فرزانه روستایی

اجلاس سران کشورهای غیر متعهد سالهاست که دیگر توجه رسانه ها را به خود جلب نمی کند و بنگاههای خبری و مطبوعاتی به آن نمی پردازند. اما از میان ۱۶ اجلاس این سازمان که هر سه سال در پایتخت یکی از اعضا برگزار می شود دو اجلاس که ایران در آن نقشی بر عهده داشت توجه زیادی را به خود جلب کرد: اجلاس اخیر تهران که بسیاری از سران کشورهای عضو در آن شرکت نکردند و معاونان وزرای خارجه خود را فرستادند و همچنین اجلاس هفتم غیر متعهد ها در سال ۱۹۸۳ در دهلی نو.

در سال ۱۹۸۳ و در اوج جنگ ایران و عراق طبق توافق قبلی قرار بود اجلاس غیر متعهدها در بغداد برگزار شود اما برگزاری اجلاس در عراق موازنه جنگ را به نفع صدام حسین بر هم می زد. حمله هواپیماهای ایرانی به مجتمع تازه تاسیس برگزاری اجلاس غیر متعهدها و نیز بمباران پالایشگاه بغداد، برگزاری اجلاس در بغداد را منتفی کرد و به پیشنهاد کاسترو نشست غیر متعهدها به دهلی نو منتقل شد.موفقیت ایران در تغییر محل اجلاس از بغداد به دهلی نو به حساب توانایی تهران در مقایسه با عراق گذاشته شد.

برگزاری اجلاس شانزدهم غیر متعهدها در ایران شاید مهمترین اتفاق در سیاست خارجی ایران دوران محمود احمدی نژاد باشد که با هزار اگر و اما در تهران جریان دارد.اما، استقبال نکردن رهبران غیرمتعهد از اجلاس تهران نه تنها تضعیف نقش منطقه ای و بین المللی ایران را آشکار می کند، بلکه قضاوت جهانی پیرامون راهکار جمهوری اسلامی در سرکوب ناراضیان در جریان جنبش در سال ۱۳۸۸را نیز آشکارا نشان می دهد.

احتمالا حضور نیافتن سران کشورهای مهم منطقه از جمله ترکیه و عربستان سعودی و نیز شیوخ خلیج فارس مهمترین دلیل برای ناموفق بودن اجلاس غیر متعهدها در تهران است که در اوج فشارهای اقتصادی ناشی از تحریم های بین المللی بر مردم ایران برگزار می شود.علاوه بر این در آینده نزدیک مردم شاهد آثار تورمی تعطیلی تهران برای یک هفته و اختصاص دهها میلیارد تومان برای پذیرایی از معاونان وزارت خارجه کشورهایی خواهند بود که حتی در منطقه خود نقشی بر عهده ندارند. اجلاسی که هزینه پذیرایی از هفت هزار نفر را که نیامدند بر دوش مردم گذاشت و برای یک هفته حتی ازدواج و طلاق را در تهران تقریبا متوقف کرد.

از نگاه برگزار کنندگان ایرانی اجلاس ، شرکت انبوهی از سران کشورها به همراه دبیرکل سازمان ملل استنادی بود بر اینکه جمهوری اسلامی ایران پس از اعتراضات مردمی پیرو انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ از ثبات داخلی برخوردار است و هیچ موازنه ای در ایران تغییر نکرده است. همچنین پاسخی است به گروه ۱+ ۵ به علاوه اسراییل که تحریم های بین المللی از توان داخلی نکاسته است و غیر متعهدها بی قید و شرط از فعالیت هسته ای ایران حمایت می کنند. ضمن اینکه به احمدی نژاد این امکان را می دهد تا به عنوان رئیس دوره ای غیر متعهدها در بسیاری از مجامع که از سوی سازمان ملل تشکیل می شود شرکت کند.

تلاش برای دعوت و رونمایی از رهبر جوان کره شمالی در ایران را نیز باید در راستای مهم جلوه دادن اجلاس تهران ارزیابی کرد که در نهایت به ورود یک هیات کره شمالی با یک هواپیمای اجاره ای اماراتی به تهران انجامید. 

اعتراض آمریکا و اسراییل به سفر بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل به تهران از پیش حاکی از این بود که این اجلاس حساسیت های ویژه ای را دامن خواهد زد. به رغم اینکه رادیو تلوزیون دولتی ایران خبر ۲ ساعت زودتر رسیدن دبیرکل سازمان ملل را چندین بار پخش کردند وآن را نشانه مهم وموفق بودن نشست تهران ارزیابی کردند اما اظهارات دبیرکل سازمان ملل در بدو ورود به تهران و اینکه قصد دارد پیرامون موضوع بحران هسته ای ایران ، اوضاع سوریه و نیز پرونده حقوق بشر با رهبران ایران گفت و گو کند شاهدی شد بر این که سفر بان کی مون به تهران بدون حاشیه نخواهد بود.او در دیدار با رهبر ایران و نیز در جریان سخنرانی جلسه افتتاحیه از رفتار جمهوری اسلامی انتقاد کرده است.

اجلاس سران غیر متعهدها در تهران تفاوتی اساسی با دیگر اجلاس های این سازمان در سال های گذشته دارد. طی سه سال گذشته یمن ، لیبی ، مصر و تونس از اعضای غیر متعهدها با موج انقلاب های مردمی و بهار عربی دچار تغییر رژیم سیاسی شدند و اجلاس سران امسال در هر کشوری برگزار می شد دیگر سرهنگ قذافی، علی عبدالله صالح، و حسنی مبارک در آن حضور نداشتند. اجلاس بعدی غیر متعهدها نیز به احتمال زیاد بدون حضور نماینده دولت فعلی سوریه برگزار خواهد شد.

اجلاس فعلی در صورتی نشست موفقی بود که مانند اجلاس ۳۰ سال پیش که بر سر محکوم کردن اتحاد شوروی در حمله به افغانستان دچار اختلاف شد باید بر سر حمایت یا محکومیت سوریه و رژیم اسد دچار چالشی جدی می شد. در سال ۱۹۷۹الجزایر، هند ، و عراق از تایید اعلامیه نهایی و محکوم کردن اتحاد شوروی امتناع کردند، اما در اجلاس تهران بعید به نظر می رسد که موضوع مهمی مانند آینده جنگ داخلی در سوریه و کشتار غیر نظامیان مورد مناقشه قرار گیرد زیرا میزبان اجلاس اصلی ترین حامی منطقه ای این رژیم است و اصلی ترین میانجی گران بحران سوریه ، یعنی ترکیه ، قطر و عربستان سعودی اساسا هنوز حتی طرفیت ایران را در بحران سوریه مورد شناسایی قرار نداده اند.

حضور چند ساعته محمد مرسی، اولین رییس جمهور پس از انقلاب مردمی مصر در تهران شاهدی بر چنین انشقاقی است. مرسی در تدارک طرحی برای تشکیل گروه تماس چهار جانبه متشکل ازعربستان، ترکیه، مصر و ایران است تا راه حلی برای برون رفت از بحران سوریه فراهم شود.اما آخرین اظهار نظر او پس از انتشار خبر قتل عام های اخیردر سوریه و نیز غیر مشروع خواندن رژیم سوریه در جریان سخنرانی افتتاحیه تهران نشان داد که پیگیری طرح مرسی نیز دچار مشکل اساسی است.

محمد مرسی ریس جمهور اسلام گرای مصر از همان ابتدای ریاست جمهوری خود در تلاش بوده است تا فاصله دیدگاههای خود را با مدل جمهوری اسلامی تعریف و تکرار کند و حتی چند بار به نقد حاکمیت سیاسی در ایران پرداخته است.احتمالا اگر طبق اساسنامه غیر متعهدها رییس جمهور مصر ملزم به واگذاری رسمی ریاست غیر متعهد ها به ایران نبود حتی در اجلاس تهران شرکت نمی کرد. همین که سفر او به مهمترین کشور منطقه خاورمیانه در یک اجلاس مهم به چهار ساعت محدود شده است و برنامه ای برای دیدار با مسولان ایرانی ندارد حاکی از این است که آمدن مرسی به تهران را باید معادل نیامدن او به تهران تعبیر کرد. مرسی در جریان سفر به تهران حتی قرار نیست در مورد برقراری روابط تهران قاهره گفت و گو کند.

به این ترتیب، برخلاف انتظارهای اولیه، جمهوری اسلامی حتی نخواهد توانست از اجلاس تهران برای انعقاد و امضای قراردارهای اقتصادی بهره ببرد هر چندممکن است مورد سوء استفاده دیگر کشورها از جمله هند قرار گیرد. کشورهای شرکت کننده در اجلاس تهران می دانند که به دلیل تحریم های بین المللی و بحران اقتصادی فراگیر، دولت ایران آماده امضای هر قرارداد اقتصادی با هر شرایطی است. یکی از موضوعاتی که مان موهان سیگ نخست وزیر هند در ایران آن را پیگیری خواهد کرد این است که هند ۱۰ تا ۱۲ درصد از نفت خود را از ایران وارد می کند اما نمی تواند هیچ شرکتی را برای بیمه نفت کش های حامل نفت ایران مجاب کند.

از سویی، به دلیل تحریم های بین المللی دولت ایران قادر نیست پول نفت فروخته شده به هند را تحصیل کند و طرفین توافق کرده اند که ۴۵ درصد از پول فروش نفت ایران به هند به روپیه پرداخت شود. طبق توافق قرار است این پول صرف خرید کالا از بازارهای داخلی هند شود. این همان پولی است که صرف خرید داروهای غیر استاندارد از هند می شود و تاکنون به مرگ چند بیمار ایرانی منجر شده است و نیز واردات مواد غذایی آلوده که برنج های آلوده به ارسنیک نیز بخشی از آن است. مان موهان سینگ رهبر اصلاح طلب و اقتصاددان هندی در جریان سفر به تهران احتمالا خواهان تخفیف بیشتری از تهران خواهد شد و به نظر می رسد جمهوری اسلامی برای تقدیر از او که در اجلاس تهران شرکت کرده است تخفیف و امتیازهایی به او واگذار کند.

۵۲ سال پیش که جنبش غیرمتعهد ها شکل گرفت اعضای آن برای اینکه در بلوک شرق یا غرب قرار نگیرند مجمع کشورهای جهان سوم را تشکیل دادند. از آن زمان تاکنون نظام بین الملل دچار تحولات بنیادینی شده است، نظام دو قطبی یه پایان رسیده است، برخی از اعضا و ناظران غیر متعهدها مانند هند و برزیل خود به ابرقدرتهای اقتصادی دنیا تبدیل شده اند و برخی دیگر همانند ایران همه قدرت اقتصادی و پرستیژ بین المللی خود را از دست داده اند و به شیر بی یال و ابهت تبدیل شده اند که حتی جمهوری آذربایجان تازه به استقلال رسیده نیز برای آن شاخ و شانه می کشد.

اساسنامه غیر متعهدها برای انطباق با دنیای جدیدی که صدها بار تغییر کرده است به اصلاحاتی جدی نیاز دارد. اما هر چه هست برگزاری یک اجلاس فرمایشی و تشریفاتی پرهزینه در بدترین شرایط اقتصادی از نگاه مردم ایران ،آن هم از سوی نظامی که در درجه اول با شهروندان خود سر سازگاری ندارد ضربه ای به خود اجلاس غیر متعهد ها خواهد بود و به عنوان یک سابقه نامطلوب در تاریخچه غیر متعهدها ثبت خواهد شد .

 


  • فرزانه روستایی- بى بى سى فارسى- اجلاس تهران و سابقه ای منفی برای غیرمتعهدها

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large