Skyscraper large

با لحظات شکوهمند نمی‌شود تاریخ باشکوه ساخت

سوسن شریعتی

چرا این لحظات پر شکوه یکسال دوام نمی آورد؟ شاه همان شاه است،  بحران بین المللی همان، بحران اجتماعی همان،  ناامنی اجتماعی همان و در نتیجه مصدق همان مصدق و مثل قبل خواهان تمدید اختیارات . کودتایی که در پی آمد گواهی بر مشروعیت خواسته مصدق نبود؟ از سی تیر ۱۳۳۰تا ۲۸ مرداد۱۳۳۲یکسال بیشتر نمی گذرد .

در تاریخ سیاسی ما لحظات پرشکوه همچون سی تیر ۱۳۳۱بسیار است . گفته می شود لحظه، چرا که در بسیاری اوقات به سال نمی کشد. لحظاتی که در آن  مردم ، نمایندگان آنها، رهبران ، گرایشات سیاسی با اعتماد به نفس و اعتماد به دیگری یکپارچه و مقتدر و البته بی دریغ و جان بر کف به قصد بود کردن نابوده ای – آزادی، قانون، استقلال و… – ، دوشادوش به صف می شوند؛ ترس ها، عقل حسابگر،  بدبینی  و نیز حس موذی ملعبه شدن را به کناری می گذارند و باورشان می شود قدرتند و ترسناک.  سی تیر ۱۳۳۱ یکی از همان لحظات بی بدیل تجربه قدرت برای ملت است.  اراده عمومی  شکل می گیرد و در عرض پنج روز محقق می شود. دیگر نه تصمیم شاه، نه تهدیدهای قوام، نه لشکرکشی  خیابانی، نه کشتار، نه چانه زنی از بالا، نه بده-بستان های سیاسان، هیچ کدام  قادر به جلو گیری از تحقق اراده مردم نیستند. دیگر  کسی از خود نمی پرسد « از کجا معلوم » و یا اینکه «کار خودشان» است و یا مثلاً اینکه « به چه قیمت؟» برای لحظه ای به نظر می آید که همه چیز معلوم است (مثلاً معلوم است که می خواهند پروژه ملی شدن نفت به بن بست بخورد)، معلوم می شود کار«خودشان » نیست، کار خودمان است (یکپارچه شدن همه گرایشات سیاسی و متحد شدن رهبران ) و معلوم می شود که به« هر قیمت» باید خواسته های ملت به کرسی بنشیند. گیرم شاه عزل کند (مصدق را) و نصب کند( قوام را) و  قوام مدعی شود که « کشتی بان را سیاستی دگر آمد » و تهدید کند که شاید تا جایی رود که « با تصویب اکثریت پارلمان محاکم انقلابی تشکیل» خواهد داد و «روزی صد تبهکار را از هر طبقه به موجب حکم خشک و بی شفقت قانون قرین تیره روزی»  سازد. گیرم۴۲ نفر از نمایندگان سرسپرده قدرت حاضر در مجلس شورای ملی جلسه سری تشکیل دهند و به بهانه قانون ۴۲ نفری رای به زمامداری قوام دهند. گیرم توپها و تانکها خیابانها را قرق کنند . همان طبقات اجتماعی ای که قوام مدعی سرکوبشان است به خیابان می ریزند، همان شاه، حکمش را  پس می گیرد، همان نخست وزیر پا می گذارد به فرار، همان سربازان از تیراندازی سر باز می زنند و… همان نمایندگان  حکم به نخست وزیری دوباره مصدق می دهند و همه اینها به فاصله یکی دو روز.  به فاصله یکی دو روز، قانون را مردم می گذارند و نمایندگان راستین آنها .

کسی به جز شاه، مصدق را به زیادی خواهی و دیکتاتوری متهم نمی کند چرا که اختیارات بیشتر خواسته است، وقتی مردم را گواه می گیرد و استعفا می دهد کسی او را پوپولیست نمی خواند. برای همه معلوم است که خواستن اختیارات بیشتر، کمتر کردن اختیارات شاه است و زیادتر کردن اقتدار ملت.  کسی به یاد دینداری یا بی دینی مصدق نمی افتد. اکثریت های قلابی  علم نمی کنند، قانونگرایی های واهی را محمل نمی سازند و…کشته شده های سی تیر را تلف شده و قربانی جنگ قدرت نمی نامند.

همین است که ملت می تواند از  هفت صبح سی تیر ۱۳۳۱ تا عصر  همان روز حرف خود را به کرسی بنشاند و  نخست وزیر مطلوبش را بر سریر قدرت بنشاند، رئیس مجلس دست نشانده را برکنار کند، فرماندار نظامی وقت و رئیس شهربانی را تحت تعقیب قرار دهد، سناتورها را وادار به تایید نخست وزیری مصدق کند، برادر و خواهر شاه را از ایران اخراج کند، رابطه سیاسی ایران و انگلیس را قطع کند و…قیام سی تیر به نتایج مطلوبی می رسد.

پس چرا این لحظات پر شکوه یکسال دوام نمی آورد؟ شاه همان شاه است،  بحران بین المللی همان، بحران اجتماعی همان،  ناامنی اجتماعی همان و در نتیجه مصدق همان مصدق و مثل قبل خواهان تمدید اختیارات . کودتایی که در پی آمد گواهی بر مشروعیت خواسته مصدق نبود؟ از سی تیر ۱۳۳۰تا ۲۸ مرداد۱۳۳۲یکسال بیشتر نمی گذرد .

نه از صفوف متحد مردم خبری است و نه از همسویی گروههای سیاسی و نه از همبستگی نمایندگان مردم : مصدق متهم به داشتن قصد تجاوز به حقوق عامه می شود و این بار نه از سوی شاه، با هیتلر مقایسه می شود، نیروهای سیاسی رو در روی هم نزاع خونین به راه می اندازند، قتل های سیاسی توسط دوستان دیروز تدارک دیده می شود، به خانه مصدق لشکرکشی می شود و…

دستان خارجی در کار است؟ بضاعت نیروهای داخلی است که شکننده است؟ این مصدق است که خسته می شود و بدبین یا  این مردمند که خسته می شوند و به رهبرانشان مشکوک؟

هر چه هست معلوم است در ۲۸ مرداد باز آن سوالهای موذی به سراغ همه آمده است: «از کجا معلوم» ، «کار خودشان» است و «به چه قیمت»؟

لحظات پر شکوه برای هر ملتی غنیمت است و دلگرم کننده ، اما افسوس که با لحظات شکوهمند نمی شود تاریخ باشکوه ساخت.  سی ام تیر ۱۳۳۱ گرامی باد اما با ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ چه کنیم؟

 


*از ۳۰ تیر تا ۲۸ مرداد- روزنامه شرق

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large