Skyscraper large

۶۰ هزار خانوار؛ سوگوار چای ایرانی

علی جلالی

خبرهای رسیده حکایت از مرثیه ای تلخ بر صنعت چای ایرانی و سرنوشت نامعلوم ۶۰ هزار خانوار شاغل در آن دارد.

به گزارش ایسنا علی‌رغم اینکه امسال میزان برداشت برگ سبز چای ۲۵ درصد از سال گذشته کمتر شده است چایکاران از داشتن محصول ناراضی هستند و تولید را عامل گرفتاری خود می‌دانند چراکه اگر محصول را برداشت نکنند باغشان از بین می‌رود و برای دوره‌های بعدی با مشکل مواجه می‌شوند و اگر قصد برداشت داشته باشند باید هزینه‌های کارگری بپردازند که قیمت‌های تعیین‌شده‌ خرید تضمینی جوابگوی این هزینه‌ها نیست.

بنا بر این گزارش دستکم ۶۰ هزار خانوار در ۳۴ هزار هکتار باغ چای فعالیت می‌کنند و هر هکتار باغ چای ۹۰ کارگر را در طول سال مشغول می‌کند اما چایکاران محصول‌شان را مفلوک‌ترین محصول کشاورزی می‌دانند و با دلی پر درد از نبود حمایت‌ها، نداشتن ارزش اقتصادی، جایگاه بازار داخلی و خارجی، فرسودگی باغات و کارخانجات چای خشک‌کنی و حتی دیر پرداخت کردن بهای محصولشان با نامیدی سخن می‌گویند و در چنین شرایطی چایکاران که به گفته خود “حتی برای امرار معاش با مشکل مواجه بودند توانایی رسیدگی به باغ، کوددهی و هرس و … را نداشتند و باغات چای امسال هیچ گونه آمادگی برای تولید نداشت و آنچه هم برداشت می‌شود حاصل لطف خداوند و اقلیم مناسب و همراهی باران رحمت الهی است.”

بر همین اساس “نعمت یاور‌زاده” رییس سندیکای کارخانجات چای شمال به ایسنا گفت: “به دلیل بی‌توجهی‌ها و نبود حمایت از این محصول کم‌کم فاتحه چای ایرانی خوانده می‌شود. ”

وی با ابراز تاسف از نبود بازار مصرف داخلی و خارجی برای چای ایرانی تصریح کرد: “افزایش قاچاق چای باعث شده انگیزه برای واردات رسمی چای و در پی آن مجوزهای خرید چای خشک داخلی کاهش یابد. ”

رییس سندیکای کارخانجات چای شمال اعلام کرد: “سالانه ۱۱۰ هزار تن چای خشک مورد نیاز کشور است که ۷۵۰۰ تن آن از تولید داخل و بقیه از طریق واردات تامین می‌شود. این درحالی است که از ابتدای سال تاکنون ۲۰ هزار تن مجوز واردات چای صادر شده است. ”

به گفته یاورزاده سال گذشته ۲۷ هزار و ۵۰۰ تن چای مورد نیاز کشور از تولید داخل و واردات رسمی تامین شده و بیش از ۸۲ هزار تن چای قاچاق وارد بازار مصرف شده است.

این در حالی است که به دلیل بالا بودن مقدار چای قاچاق در بازار کشور، طی دو سال اخیر میزان خرید چای خشک داخلی و همچنین واردات قانونی آن را کاهش داده است.

 خبرهای ناگوار در صنعت چای در حالی منتشر می شود که بنابر گفته مدیران دولتی، در سال گذشته وزارت جهاد کشاورزی خبر از اصلاح باغ‌های چای و شیوه های فرآوری این محصول داده و پیشرفت ها را تا جایی برآورد کردند  که نوید تولید چای سبز هم در خط تولید کارخانجات داده شد.

 چندی پیش نیز روزنامه اطلاعات در گزارشی با انتقاد از وضعیت موجود در صنعت کشاورزی در شمال کشور نوشت: “ گرفتاری صنعت چای کشور از نمونه‌های بارز آنست که دچار وعده‌های بسیار و اقدام اندک است. چندسالی است مطالب و گزارش‌ها و مصاحبه‌ها درباره آن مثنوی هفتاد منی شده است اما همچنان گرفتاری کشاورزان زحمت‌کش گیلانی و مازندرانی باقی مانده است.”

این روزنامه می افزاید: “ گزارش‌ها در فصل کار و برداشت محصول چای درگیلان نشان می‌دهد، این روزها اغلب کشاورزان هنگام مراجعه به کارخانه‌های چای با درهای بسته مواجه می‌شوند. کارخانه داران علت آن را انبارهای پر از چای خشک می‌دانند و می‌گویند هنوز ضوابط خرید چای تضمینی به آنها ابلاغ نشده است.”

در بخش دیگری از این گزارش آمده است: “ خانواده‌های گیلانی و مازندرانی که شغل ثابت آنها چایکاری است و سرمایه‌اصلی آنها به کشاورزی چای اختصاص دارد، مشکلات فزاینده‌ای در اداره زندگی عادی خود دارند. از یک طرف، با فرهنگی بارآمده‌اند که عشق به زمین و کشاورزی دارند و چایکاری به صورت سنت خانوادگی آنها شده است. از سوی دیگر هر سال بار سنگین‌تری از هزینه‌های زندگی خانوادگی خود را تحمل می‌کنند. فاصله درآمد چایکاری با هزینه‌های هر ساله خانواده آنها تناسبی ندارد. گر چه دل از کار و تلاش بر نمی‌دارند اما درحسرت رها شدن از اینهمه گرفتاری هستند.”

بر اساس آمار موجود، جمعیت ایران در حدود ۱% جمعیت جهان است، اما بالغ بر ۵% مصرف کل چای جهان اختصاص به ایران دارد . اگر چه ایران نیز با حدود ۶/۲% تولید چای در جهان یکی از کشورهای تولید کننده چای (در مقام هشتم) محسوب می شود اما فقط ۶/۴۷% مصرف خود را می تواند از تولید داخلی تأمین نماید .

از سوی دیگر در بخش تولید چای نیز حدود ۶۰ هزار خانوار چایکار به امر باغداری چای و حدود ۸۵۰۰ نفر به طور تمام و نیمه وقت در فعالیت های صنعت چای اشتغال دارند .

به هر تقدیر با توجه به کیفیت خوب چای ایرانی و جایگاه ویژه آن در زندگی روزمره ایرانیان و همچنین مصرف بالای این محصول در سطح کشور، وجود نوع قاچاق آن در حجمی انبوه و با کیفیت های بعضا ناسالم و حتی تقلبی این سوال را مطرح می کند که چگونه مشکل قاچاق راه را برای بقاء صنعت چای کشور سد کرده و چگونه و با حمایت چه اشخاص یا دستگاه هایی سیل چای قاچاق در بازار ایران سرازیر شده است؟ آیا دولت و مدیران مسوول در کشور توانایی مقابله با مافیای چای را ندارند؟ در نهایت چه کسی پاسخ گوی مشکلات خانوارهای شاغل در این صنعت خواهد بود؟

گرچه مشکلات فقط محدود به مسئله قاچاق نبوده و نیست و می توان نحوه مدیریت، نبود نگاهی متمرکز بر سیستم عرضه و تولید چای و بسیاری موارد دیگر را نیز از جمله معضلات این اقتصاد دانست.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large