Skyscraper large

شبکه‌های آنلاین؛ ضرورت بازبینی

علی آزادان

پروفسور میتچ دونیر استاد درس “مبانی جامعه شناسی” در دانشگاه پرینستون به در یکی از کلاسهای اخیرش به نکته اشاره میکند که عیناً نقل میشود:

هر چه زمان بیشتری با مردمی که مشابه ما هستند بگذرانیم، با اطلاعات کمتری مواجه می شویم و امکان کمتری برای ما بوجود می آید که نظرات قبلیمان را به نقد و چالش بکشیم. کمتر از شرایط درون جامعه که با محیط ما متفاوت هستند آگاه خواهیم بود، و کمتر امکان داشتن تحلیل (تصور) جامعه شناختی خواهیم داشت.

از جمله برداشتهایی که من از نکته ی فوق دارم، نحوه ی عملکرد شبکه های اجتماعی طی سه سال گذشته است. یکی از ایرادات اساسی شبکه های آنلاین دقیقاً همین مطلب فوق است. به زبانی ساده تر، ما فقط دوستانی را به لیست خود اضافه می کنیم که مثل ما فکر می کنند. عقایدشان مشابه ماست و هم مرام و هم مسلک ما هستند. مطالبی که به اشتراک می گذارند منطبق با سلیقه و طرز فکر ما می باشد و مجرای ورودی اطلاعات ما میشود درست همان چیزی که ما می پسندیم. یعنی دامنه ی اطلاعات را صرفاً و با تمرکز بیشتر بر آنچه که می خواهیم بخوانیم یا بشنویم محدود می کنیم و بدین ترتیب تنها در دایره ای از اخبار و رویدادها قرار می گیریم که غالباً متضاد و مخالف بر باورهای ما نیستند.

لزومی هم ندارد یک فعال سیاسی-اجتماعی باشیم تا دچار این آفت شویم. حتی یک شهروند عادی هم فقط صفحاتی را کلیک میکند که می پسندد، دوستانی را اضافه میکند که مثل او هستند. مطالبی را می بیند و میخواند که خود میخواهد و به همین شکل تنها در معرض مطالبی قرار میگیرد که منطبق با طرز فکر و سلیقه ی اوست، خواه مطالب غنی و ارزشمند باشند، خواه مطالب هجو و هزل. به هر حال همگی از یک الگو پیروی میکنیم و به این شکل از سایر اقشار جامعه که دسترسی به فضا و شبکه های آنلاین ندارند غافل میشویم. 

با سایر اقشار جامعه که مخالف ما فکر میکنند در ارتباط نخواهیم بود و از افکار و خواستها و علایق آنان بی خبر می مانیم. از تغییر رویکرد، پارادایم شیفت و انتخاب بسیاری از مردمی که مشابه ما فکر نمیکنند بی اطلاع می مانیم. بسیاری از تغییرات کوچک و بزرگ را که در حلقه ی دوستان ما رخ می دهد را نمی بینیم و صرفاً محدود به شبکه ای خواهیم بود که خود انتخاب اعضای آن را برگزیده ایم. جالب اینجاست که اکثر اعضای شبکه ی ما نیز به همین روال تنها کسانی را برگزیده اند که مثل خودشان فکر میکنند و به همین دلیل، معنای شبکه ی اجتماعی دیگر از کار می افتد و تبدیل به حلقه ی اجتماعی میشود.

علاوه بر انتخاب فردی افراد در فضای رسانه ای آنلاین یک نوع مکانیسم تکنیکی انتخابی نیز وجود دارد. یعنی شما علاوه بر اینکه روزانه در معرض اطلاعاتی قرار می گیرد که بر اساس مشخصات شغلی و علایق فردی انتخاب کرده اید، موتور های جستجو نیز اطلاعات را منطبق با مشخصات شما طبقه بندی و ارائه می کنند. آگهی ها بر اساس مکان جغرافیایی شما انتخاب می شوند و حتی اخبار سایت ها و ویدئوهایی مثل یوتوب، مشابه آخرین جستجوها یا مطالب دیده شده نمایش داده می شوند.شما در وبسایت هایی عضو میشوید که مطالبشان را می پسندید و انتخاب می کنید. ایمیلهای گروهی ای دریافت می کنید که قبلاً بر اساس انتخابتان برایشان ثبت نام کرده اید.

این فرایند انتخاب اطلاعات، اگرچه منجر به تمرکز بیشتر بر آنچه مورد نیاز است می شود و می تواند به عنوان یک مزیت تلقی شود، از سوی دیگر به عنوان یک نقطه ضعف نیز مطرح شده است. چراکه با این مکانیسم افراد دیگر از مواجهه با مطالب و اخبار و رویدادهای گوناگونی که در گذشته و به سبک روزنامه های کاغذی و کلاسیک مواجه می شدند برخوردار نیستند. همه چیز از مجاری انتخابی و منطبق بر آنچه شما برگزیده اید وارد دایره ی اطلاعاتی تان میشود.

از این رو، توجه به این نکته برای فعالین اجتماعی-سیاسی بسیار حائز اهمیت است تا مبادا این پدیده در طول زمان منجر به فاصله افتادن بسیار بین فعالین و اقشار گوناگون جامعه، و گروههای مختلف و متفاوت سیاسی شود. تحقیقات ده سال گذشته ی جامعه شناسان در آمریکا به این نکته به وضوح اشاره می کند و تاکید می کند که برای داشتن تصور درست جامعه شناختی از جامعه و محیط پیرامون باید با تمام شرایط و گروههای مختلف جامعه در تماس بود و با تمام گروههای فکری، سیاسی و عقیدتی آشنا شد.

همچنین این نکته ضروری است که فعالیت شبکه های اجتماعی محدود به فضای مجازی نبوده و حداقل با بخشهایی از جامعه که دسترسی به فضای اینترنتی ندارند ارتباط مستقیم برقرار شود. بدیهی است که این راهکار نیازمند حضور فعالین در داخل کشور و همچنین شرایط خاصی برای این رویکرد میباشد.

 


*وبسایت جرس

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large