Skyscraper large

جنبش ما و تجربه‌ی دیگران

کامیار بهرنگ

در کشورهایی چون سوئد، پایه های دموکراسی موجود به روی انجمن ها و سازمان های مردم نهاد شکل گرفته است. در این کشورها مبارزه های گسترده ی ضد تبعیض و دیکتاتوری (‌مبارزه با نفوذ کلیسا و دریافت حق برابر زن و مرد در جامعه ) از شبکه های آموزشی آغاز شد و پس از آن بود که احزاب به اشکال گوناگون از آنها به عنوان بازوی قوی خود برای رسیدن به اهداف سیاسی استفاده کردند.

سالانه نه فقط در سوئد که در بسیاری از کشورهای اروپایی و از سوی نهاد های بین المللی سرمایه گذاری های حمایتی بزرگی از شبکه های اجتماعی ( منطقه ای و یا چند ملیتی ) و سازمان های مردم نهاد صورت می گیرد. این نگاه حمایتی به منظور پر کردن فضای خالی میان احزاب سیاسی و بخشی از جامعه است که فعالیت های اجتماعی – مدنی را جدا از سیاست می داند. به این شکل آن بخش ها در یک سیستم هماهنگ مدیریتی و با توان مالی متناسب می توانند عرصه های گوناگون جامعه را پوشش دهند.این نگاه دموکراسی ( به معنی قدرت داوری مردم ) را به وضوح عملی می کند و توان ایجاد بستری پایدار برای اعمال نظر مردم در حاکمیت را فراهم می کند. این اعمال نظر الزاما از طریق رای مستقیم حاصل نمی شود بلکه می تواند در چهارچوب هایی متفاوت و به اشکالی بدون خشونت، اعتراض خود را نسبت به سیاست / سیاست های دولت به نمایش گذاشته و دولت را به تغییر در آنها وادار نماید و یا اینکه برای جابجایی بدون خشونت قدرت آماده شود.

قالب این شبکه ها بخصوص در جوامع پیشرفته جایگزینی شدند برای شبکه های کارگری که سالهای متمادی مبارزه ی طبقاتی را در دستور کار داشتند. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و تغییر نقشه ی سیاسی جهان، شبکه هایی که عدالت اجتماعی و برابری را در دستور کار خود داشتند، این وظیفه را بر عهده گرفتند. این شکل از مبارزه بیشتر با تبعیض های جنسیتی امروز خود را به نمایش می گذارد. به واقع کارکرد این نوع شبکه ها و سازمان ها در کشورها بر اساس موقعیت اقتصادی و کارنامه ی سیاسی تفاوت هایی با هم دارند. در این میان در کشورهای توسعه یافته این نقش با کشورهایی که با گذر از اقتصاد دولتی وارد تعامل با جهان غرب شده اند در شکل و هدف مشابه نبوده اند. نمونه ی این تفاوت را در شبکه های اجتماعی در اعتراضات چکسلواکی سال ۱۹۸۹ می توان شاید اولین نمونه ی این شبکه ها بود که به سری انقلاب های مخملی ( انقلاب گل سرخ در گرجستان، انقلاب لاله در قرقیزستان وانقلاب نارنجی در اوکرائین ) ختم شد. تمامی این شبکه ها به دنبال ایجاد تغییرات در وضع حاکم با کمترین هزینه ی ممکن را در دستور کار خود قرار داده بودند و به وضوح در دوران گذار از فضای تک حزبی و بسته به فضای پایدار، نقش حائل را بر عهده داشتند. اینکه این تحولات تا چه میزان دارای پایداری بوده است در مقالی دیگر بررسی خواهد شد. اما به وضوح می توان دید که ایجاد تغییرات و تحول اجتماعی – سیاسی از طریق تقویت شبکه های مردمی در این کشورها استفاده از طرح نهادهای مردم محوری چون مراکز آموزشی در کشورهایی چون سوئد است که در ۱۰۰ سال گذشته بدون تغییر در سیستم حاکم، آن را به حالت دموکراسی پایدار در آورنده اند. این نهاد ها در چنین جوامعی پاسدار دموکراسی هستند. با این نگاه چنین نهاد ها و شبکه هایی چه در حالت مبارزه ، چه در حالت گذار و چه در حالت پایداری نقشی عمیق و اساسی بر عهده دارند.

استفاده از تجربه های موفق در این مورد می تواند نمونه های کاری مناسبی باشد برای فعالین جنبش سبز تا با استفاده از آن و به روز کردن آن، از این امکانات به نفع اهداف خود استفاده نمایند. تحقیقات صورت گرفته به روی انقلاب نارنجی در اوکراین در دانشگاه هاروارد یک نمونه ی مناسب برای این مهم است. در آن تحقیق و همچنین نمونه های دیگری که از کشورهای دیگر منجمله ایران صورت گرفته است از نقش بزرگ شبکه های مجازی و استفاده از تکنولوژی به عنوان یکی از مهمترین سلاح های مبارزه های بدون خشونت بر علیه دیکتاتوری یاد می شود.

یکی از مهمترین عوامل پایداری چنین شبکه هایی در پیوند آن با زندگی و امور جاری است، به این شکل هر روزه این شبکه ها درگیر با مسائلی هستند که نه در تئوری که در واقعیت جاری است. این واقعیت ها مرز نمی شناسند و با مرزبندی هایی که مرسوم بوده است ( برون مرز و درون مرز ) تعریف نمی شوند. این خاصیت نیکو در جریان اینگونه فعالیت ها به خوبی نقش بازی می کنند و شبکه ها به منظور تقویت و تکمیل یکدیگر در یک ساختار یکپارچه، فعالیت های گوناگونی را بر عهده می گیرند.

در پایان به این مهم باید توجه داشت که در مرحله ی نخست، شبکه ها به تقویت سختاری خود باید همت ورزند اما این دوران نباید وارد فاز فرسایشی شود و همانطور که پیشتر اشاره کرده بودم، پیروزی های کوچک می تواند به بالا بردن روحیه ی جمعی ختم شود.این تقویت روحیه یکی از مهمترین عناصر یک مبارزه ی بدون خشونت است که تحولات را در یک بازه ی زمانی بلند مدت و پایدار هدفگذاری کرده است.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large