Skyscraper large

آخرین فرصت برای همه

کامیار بهرنگ

مذاکرات بغداد تمام شد. بعد از مذاکرات استانبول انتظار می رفت که این دوره از مذاکرات با نتایج عینی همراه باشد. نشست استانبول یک «فرصت» بود؛ هم برای طرف ایرانی و هم برای کشورهای ۱+۵. 

فرصتی برای طرف مذاکره کننده از سوی شورای عالی امنیت ملی تا خود را تنها نماینده ی حاکمیت نداند و توجه داشته باشد که حتی در اردوگاه مخالفان حاکمیت اقتدار گرا نیز هستند  آنان که به پیروزی مذاکرات و کاهش تحریم های اقتصادی امید دارند؛ این به آن معنی است که بر خلاف حاکمیت اقتدار گرا که حافظ منافع بخشی از مردم (وابستگان قدرت) است، نگاه گروه وسیعی از مخالفان دولت، نگاهی مردم محور است.

 فرصتی نیز برای گروه مذاکره کننده ۱+۵ فراهم شد تا توجه کند که اصرار بر تحریم های اقتصادی نتوانسته حاکمیت را زیر فشار قرار دهد و تمام این فشار بر مردم وارد شده است. نگاه آنان شاید این باشد که با این فشار ها می توانند به نارضایتی های داخلی دامن زنند اما نباید فراموش کنند که این موضوع بیشتر به ایجاد نارضایتی نسبت به عملکرد آنها ختم می شود. امروز دولت محمود احمدی نژاد در رسانه های عمومی از پیشرفت های اقتصادی و دور زدن تحریم ها سخن می گوید، اما از سوی دیگر مردم به چشم خود، اثرات مخرب آن تحریم ها را مشاهده می کنند و اکثر مردم دروغ و تزویر دولت را می دانند، اما از سوی دیگر نگاه‌شان به آن است که دولت های غربی تلاش چشمگیری برای فشار سیاسی نداشته است. ارائه لیست افراد تحریم شده در اتحادیه اروپا شاید اولین گام بود اما به وضوح نمی تواند کافی باشد.

به هر صورت نشست استانبول در فضایی آغاز شد که تحولات بزرگی در تیم های مذاکره کننده صورت گرفته بود. این تغییرات را می توان در خروجی نشست نیز مشاهده کرد، آن جا که بعد از مدت ها نشست برگزار شد و طرفین چشم امید به نشست بغداد بسته بودند.

در آن نشست بر خلاف گذشته بسته های پیشنهادی حداقل در حد کلیات در اختیار مشاوران قرار داده شده بود، به این معنی که نشست، محل طرح نظرات و راه حل های پیشنهادی نبود بلکه محلی شد برای بحث پیرامون آن (حال آنکه طرفین می توانند در کلیات نیز بسته ها را رد کنند).

در این میان روسیه که همواره تلاش داشته است که نقش میانجی را ایفا کند، با بسته ی مذاکرات گام به گام وارد جلسه شده بود، اما از سوی دیگر پایگاه اسراییلی ’ دبکافایل ’‌ از ارائه یک بسته ی ۸ ماده ای از سوی طرف آمریکایی خبر داده بود. این طرح می تواند چند بعد داشته باشد، اول آنکه ایالات متحده تلاش می کند که نشست را از بن بست خارج کند چرا که باراک اوباما به جد نیازمند آن است که در رقابت های انتخاباتی اش در آبان ماه، نتیجه ای ملموس از این مذاکرات را در دست داشته باشد تا در مقابل میت رامنی، رقیب جمهوری خواهش بتواند از آن برای دفاع از سیاست خارجی خود دفاع کند، بخشی که به شدت می تواند برای او هزینه ساز باشد. بی راه نیست که او برای نشست استانبول تیم مذاکره کننده را تغییر می دهد و ’ وندی شرمن ’ را به میدان می فرستد. 

نگاه به کارنامه ی ’ شرمن ’ نشان می دهد که ’ باراک اوباما ’ بر این موضوع به چه میزان حساسیت دارد. ‘ شرمن ’ پیش از این مذاکرات اتمی میان ایالات متحده آمریکا و کره شمالی را بر عهده داشت، مذاکراتی که به امضا تفاهم نامه اتمی ختم شد. او به واقع سومین فرد متنفد دستگاه سیاست خارجی ایالات متحده محسوب می شود و به واسطه ی نقش های کلیدی اش در مذاکرات به “در بازکن” معروف است. اما او در سوی دیگر، رابطه ی بسیار عمیقی با شرکای اسراییلی خود دارد. 

این موضوع باعث اطمینان اسراییل نیز شده است، با این حال آنها ادامه ی مذاکرات، بدون دستیابی به نتیجه ی مطلوب شان را تنها هدیه ای به حاکمیت ایران برای دستیابی به سلاح اتمی می دانند. این نکته زمانی بیشتر به چشم می آید که ’ شرمن ’ مستقیما از بغداد به اورشلیم می رود و رهبران اسراییل را در جریان این نشست قرار می دهد. 

جنبه ی دیگر موقعیت سیاسی “شرمن” نقش او به عنوان گرداننده ی مراسم افتتاح سفارت مجازی ایالات متحده آمریکا برای ارتباط مستقیم با مردم ایران بود. با این حساب شرمن که در میانه ی میز مذاکره نشسته است در کنار ’ اشتون ’ دومین زنی است که قدرت اصلی مذاکرات را بر عهد دارد. در کنار او ’ جفری آدامز ’ از تیم مذاکره کننده بریتانیا نشسته است. او که پیش از این سفیر بریتانیا در ایران بود، جدا از نقش خود برای کشورش، نقش مشاور را برای ایالات متحده آمریکا بازی کرده است.

 بر اساس اسنادی که سایت ’ ویکی لیکس ’ منتشر کرده، او در سال ۲۰۰۷ طی نامه هایی محرنامه به سفارت آمریکا در بغداد، خصوصیاتی از ایران و رفتار ایرانی ها و وضعیت روزِ حاکمیت را برای آنها ارسال کرده است. او نقش مهمی را در آزادی ملوانان دستگیر شده ی بریتانیایی توسط سپاه پاسداران ایفا نموده و شاید تمام این شرایط است که دستگاه سیاست خارجی بریتانیا را مجاب کرده که فردی آشنا به مذاکره با حاکمیت را به این مذاکرات روانه کند. 

اما این انتخاب هم مورد تایید اسراییل است به نحوی که ’ یاکو امیدرور ’ مشاور امنیت ملی اسراییل که در مورد پرونده ای هسته ای ایران نقش مهمی را دارد، در دیداری از لندن به صراحت از حضور ’ جفری آدامز ’ اعلام رضایت و اطمینان می کند. 

 از سوی دیگر نمایندگان چین و روسیه هستند که بخش دیگر ابتکار عمل را در دست دارند، در این میان سفرهای پیاپی علی باقری به چین و روسیه به نزدیکی بیش از پیش خواسته ها و طرح های ارائه شده انجامیده است. ‘ 

سرگئی ریابکوف ’ معاون وزیر امور خارجه روسیه و سرپرست تیم مذاکره ی روسیه، با اصرار بر سیاست ’ مذاکره برای مذاکره ’ در تلاش است که بتواند از فرصت های موجود در این نشست ها به عنوان میان دار، ریش سفیدی کرده و با ارائه بسته های گوناگون پیشنهادی علاوه بر تامین نظر طرف های غربی، منافع ایران و اولویت های مورد تایید طرف ایرانی را نیز تامین کند. روسیه به وضوح از اعلام تحریم های یکجانبه علیه ایران ابراز نا خرسندی می کند و تلاش دارد به هر شکل این موضوع را از دستور کار نشست خارج کند، اما روسیه بنا به تعهداتی که در شورای امنیت سازمان ملل دارد، نمی تواند گزارش ها و مصوبه های آن شورا را نادیده بگیرد و به همین علت، در این بازه ی زمانی تلاش دارد که اگر نمی تواند همین تحریم ها را لغو کند، حداقل از وضع تحریم های جدید جلوگیری کند.

تمام این موضوعات را باید در برخورد سازمان انرژی اتمی سازمان ملل و شورای حکام نیز بررسی کرد که بر خلاف دوره های پیشین، گزارش ها دارای انتقادات تند همراه با ارائه مدارکی است که از سوی ایران رد شده است. بخش بزرگی از انتقادات مطرح شده در گزارش ها به محدودیت برای بازرسان اشاره دارد، اما با همه ی این محدودیت ها، تازه ترین گزارش آژانس نشان می دهد که در تاسیسات فردو در قم، نشانه هایی از اورانیم غنی شده با غلظت ۲۷ درصد یافت شده است، که البته در گزارش به صراحت اشاره شده که نمی توان به قطعیت در مورد استفاده ی غیر نظامی آن سخن به میان آورد. اما همین موضوع می تواند دستاویزی برای بر هم خوردن معادلات پیش از نشست مسکو باشد.

نشست مسکو شاید آخرین فرصت برای همه باشد، برای طرف آمریکایی که در آستانه ی مبارزات انتخاباتی قرار دارد، برای طرف اروپایی که تحریم های نفتی علیه ایران را ۱۰ روز بعد از نشست آغاز خواهد کرد و برای طرف ایرانی که هر روز قیمت پاسخ صریح او به مذاکرات،گران تر می شود. فشار های اقتصادی تا آنجا پیش رفته که به عنوان اهرم فشار به روی گروه ایرانی عمل می کند و این شاید آخرین فرصت برای خروج ایران از تحریم های خرد کننده ای باشد که هر روز بیشتر از دیروز بر مردم فشار وارد می کند.

این مطلب را در شبکه های اجتماعی به اشتراک بگذارید
Skyscraper large